Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 31

ततः सा हृष्टमनसा पतिं दृष्ट्वा तु तैजसम् । प्रणम्य तानृषीन् देवान् विमलार्कं जगत्कृतम्

tataḥ sā hṛṣṭamanasā patiṃ dṛṣṭvā tu taijasam | praṇamya tānṛṣīn devān vimalārkaṃ jagatkṛtam

แล้วนางมีใจเปี่ยมปีติ เมื่อเห็นสามีเปล่งรัศมีรุ่งโรจน์ ก็กราบนอบน้อมต่อเหล่าฤๅษีและเทพทั้งหลาย และต่อพระสุริยะอันบริสุทธิ์ ผู้ทรงสร้างและค้ำจุนโลก แล้วถวายความเคารพบูชา

ततःthen
ततः:
Sambandha (Temporal connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तरार्थक (then/thereupon)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन
हृष्ट-मनसाwith a delighted mind
हृष्ट-मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3/करण), एकवचन; समासः—हृष्टं मनः यस्याः (बहुव्रीहि-भावार्थे) किन्तु रूपतः तृतीया-तत्पुरुषवत् प्रयोगः ‘हृष्टमनसा’ = हृष्टेन मनसा
पतिम्husband
पतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘दृष्ट्वा’ = दर्शनं कृत्वा; अव्ययभावः
तुindeed, but
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोधार्थक-निपात (but/indeed)
तैजसम्radiant, splendid
तैजसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतैजस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; ‘पतिम्’ इत्यस्य विशेषणम्
प्रणम्यhaving bowed to
प्रणम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र+नम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘प्रणम्य’ = प्रणामं कृत्वा; अव्ययभावः
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन; ‘ऋषीन्, देवान्’ इत्यस्य निर्देशः
ऋषीन्sages
ऋषीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन
देवान्gods
देवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन
विमल-अर्कम्the pure Sun
विमल-अर्कम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविमल (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; समासः—विमलः अर्कः (कर्मधारयः)
जगत्-कृतम्maker of the world
जगत्-कृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘कृत’; समासः—जगत् + कृत (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘जगतः कर्ता’/‘जगत्कृत’ (world-maker)

Narrator (contextual, within Revā Khaṇḍa narration)

Tirtha: Revā/Narmadā

Type: tirtha

Scene: Śāṇḍilyā joyfully sees her husband shining with tejas; she bows to the assembled sages and gods, then to the pure Sun as world-maker.

Ś
Śāṇḍilyā
H
Husband (restored)
Ṛṣis
D
Devas
A
Arka/Ravi (Sun)

FAQs

When grace is received, dharma responds with humility and gratitude—honoring sages, gods, and cosmic order (the Sun).

No distinct tīrtha is named; the episode remains embedded in the Revā Khaṇḍa’s Narmadā-centered sacred milieu.

Praṇāma (reverential bowing) is shown as the appropriate dharmic response after receiving divine and sage assistance.