Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 56

भवद्भिरीदृगातिथ्यं कृतं चैव ममैव तु । स्वर्गापवर्गधर्मश्च भवद्भिर्न निरीक्षितम्

bhavadbhirīdṛgātithyaṃ kṛtaṃ caiva mamaiva tu | svargāpavargadharmaśca bhavadbhirna nirīkṣitam

“ท่านทั้งหลายได้แสดงอาติเถยไมตรีแก่ข้าอย่างยิ่ง แต่ในการปฏิบัติต่อข้า ท่านมิได้คำนึงถึงธรรมที่นำไปสู่สวรรค์และอปวรรคะคือโมกษะ”

भवद्भिःby you (pl., hon.)
भवद्भिः:
Kartr (Agent expressed instrumentally/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
ईदृक्such
ईदृक्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootईदृश्/ईदृक् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (आतिथ्यम्)
आतिथ्यम्hospitality
आतिथ्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआतिथ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन
कृतम्done
कृतम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; कृ-धातु, क्त-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृत्, विधेय-विशेषणम् (आतिथ्यम्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic)
ममof me
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic)
तुbut
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (but/however)
स्वर्गापवर्गधर्मःthe duty leading to heaven and liberation
स्वर्गापवर्गधर्मः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्गापवर्गधर्म (प्रातिपदिक; स्वर्ग + अपवर्ग + धर्म)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः द्वन्द्वः (स्वर्गश्च अपवर्गश्च तयोः धर्मः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
भवद्भिःby you
भवद्भिः:
Kartr (Agent expressed instrumentally/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
निरीक्षितम्observed / regarded
निरीक्षितम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-ईक्ष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (has not been observed)

Unspecified woman (contextual speaker within Revā Khaṇḍa narrative)

Tirtha: Revākhāṇḍa (contextual)

Type: kshetra

Scene: Śāṇḍilī points to a higher standard of dharma, contrasting their hospitality with their failure of deeper discernment; sages appear thoughtful, the scene charged with moral instruction.

FAQs

Hospitality is meritorious, but dharma also requires discernment and righteous judgment aligned with higher spiritual aims.

The broader Revā (Narmadā) sacred landscape frames the episode; this verse focuses on dharma rather than praising a single tīrtha.

Ātithya (guest-honoring) is referenced as a dharmic practice connected with spiritual merit.