Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 33

माण्डव्यखातमारभ्य सङ्गमं वापि यच्छुभम् । रेवाया आमलक्याश्च देवक्षेत्रं महेश्वरम्

māṇḍavyakhātamārabhya saṅgamaṃ vāpi yacchubham | revāyā āmalakyāśca devakṣetraṃ maheśvaram

ตั้งแต่สระศักดิ์สิทธิ์ของมาณฑวยะ ไปจนถึงสังฆมอันเป็นมงคลแห่งแม่น้ำเรวาและอามลกี ทั้งแดนนี้ล้วนเป็นเทวเกษตร—ทุ่งทิพย์ของพระมหेशวร

माण्डव्यखातम्(from) Māṇḍavya’s excavation/pond
माण्डव्यखातम्:
Apadana (Point of departure/अपादान)
TypeNoun
Rootमाण्डव्य-खात (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन
आरभ्यstarting from
आरभ्य:
Apadana (From/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootआ-रभ् (धातु)
Formअव्यय; उपसर्गपूर्वक-क्त्वान्तप्रयोगे विकसित-अव्यय (gerund used adverbially: ‘starting from’)
सङ्गमम्the confluence
सङ्गमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: also/even)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन; विशेषण (यत्/सङ्गमम् इति)
रेवायाःof the Revā (Narmadā)
रेवायाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th); एकवचन
आमलक्याःof Āmalakī
आमलक्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआमलकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th); एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
देवक्षेत्रम्the divine sacred region
देवक्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव-क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन; विशेष्य (महेश्वरम् इति)
महेश्वरम्great; of Maheśvara
महेश्वरम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमह-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन; विशेषण (देवक्षेत्रम् इति)

Narrator

Tirtha: Māṇḍavya-khāta to Revā–Āmalakī-saṅgama devakṣetra

Type: kshetra

Scene: A map-like sacred panorama: a rṣi’s pool (Māṇḍavya-khāta) at one end, a winding Revā river, and at the other end a luminous saṅgama where Revā meets Āmalakī; the entire land between glows as a devakṣetra with small shrines and pilgrims.

M
Māṇḍavya (khāta)
R
Revā (Narmadā)
Ā
Āmalakī (river)
M
Maheśvara (Śiva)
S
Saṅgama

FAQs

Sacred geography is not isolated to one shrine; whole riverine landscapes can be consecrated as Śiva’s devakṣetra.

The tract from Māṇḍavya’s tank to the Revā–Āmalakī confluence is praised as Maheśvara’s holy domain.

No explicit rite is stated; the verse delineates a sacred pilgrimage zone (devakṣetra) for reverent visitation.