Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

वित्रस्तरूपं प्रबभौ क्षणेन संहर्तुमिच्छेत्किमयं त्रिलोकीम् । सार्धं त्वया सप्तभिरर्णकैश्च जनस्तपः सत्यमभिप्रयाति

vitrastarūpaṃ prababhau kṣaṇena saṃhartumicchetkimayaṃ trilokīm | sārdhaṃ tvayā saptabhirarṇakaiśca janastapaḥ satyamabhiprayāti

เพียงชั่วขณะ เขาปรากฏกายเป็นรูปอันน่าสะพรึง—เขาปรารถนาจะทำลายไตรโลกจริงหรือ? พร้อมกับท่านและมหาสมุทรทั้งเจ็ด สรรพสัตว์ทั้งปวงเร่งรุดสู่ตบะและสัจจะเป็นที่พึ่งเดียว

वित्रस्तरूपम्frightened form
वित्रस्तरूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवित्रस्त (कृदन्त, √त्रस्) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण-समासः (वित्रस्तं रूपं यस्य/यत्)
प्रबभौshone forth / appeared
प्रबभौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
क्षणेनin an instant
क्षणेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; कालवाचक-करणे
संहर्तुम्to destroy/withdraw
संहर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootसम्+√हृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive/तुमन्त), क्रियार्थक
इच्छेत्would wish
इच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√इष्/इच्छ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देशवाचक
त्रिलोकीम्the three worlds
त्रिलोकीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + लोक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रयः लोकाः)
सार्धम्together with
सार्धम्:
Sambandha (Association/संबन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपपद (with/together)
त्वयाwith you / by you
त्वया:
Sahakari (Associate/सहकारी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया (3rd), एकवचन
सप्तभिःwith seven
सप्तभिः:
Sahakari (Associate/सहकारी)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्याविशेषण
अर्णकैःwith the Arṇakas (a group/name)
अर्णकैः:
Sahakari (Associate/सहकारी)
TypeNoun
Rootअर्णक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
जनःthe person/people
जनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अभिप्रयातिattains / goes towards
अभिप्रयाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि+प्र+√या (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Ṛṣis (addressing Brahmā)

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrthas (contextual)

Type: river

Listener: Ṛṣis/śaunakādaya (outer frame; not stated in verse)

Scene: A terrifying cosmic form suddenly manifests; devas and beings recoil, while the seven oceans surge as if drawn toward dissolution; the mood shifts to collective refuge in tapas and satya.

B
Brahmā
Ṛṣis
S
Seven oceans
T
Trailokya (three worlds)

FAQs

In times of fear, dharma points to satya (truth) and tapas (disciplined practice) as stabilizing refuges.

No tīrtha is identified in this verse.

It alludes generally to tapas and satya (austere discipline and truthfulness), but gives no specific rite or vow.