Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

स ब्रह्मलोकं प्रजगाम शब्दो ब्रह्माण्डभाण्डं प्रचचाल सर्वम् । किमेतदित्याकुलचेतनास्ते वित्रस्तरूपा ऋषयो बभूवुः

sa brahmalokaṃ prajagāma śabdo brahmāṇḍabhāṇḍaṃ pracacāla sarvam | kimetadityākulacetanāste vitrastarūpā ṛṣayo babhūvuḥ

เสียงนั้นไปถึงพรหมโลก และภาชนะทั้งสิ้นแห่งไข่จักรวาลก็สั่นสะเทือน ครั้นคิดว่า “นี่คืออะไร” เหล่าฤๅษีก็จิตสับสน และมีสีหน้าหวาดผวา

सःit/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्मलोकम्Brahma-world
ब्रह्मलोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रजगामreached/went forth
प्रजगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शब्दःthe sound
शब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्माण्डभाण्डम्the cosmic egg-vessel (universe)
ब्रह्माण्डभाण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड + भाण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रचचालshook/moved
प्रचचाल:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + चल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वम्entire
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (ब्रह्माण्डभाण्डम् इत्यस्य)
किम्what?
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्य-समाप्ति-निपात (quotative particle)
आकुलचेतनाःconfused in mind
आकुलचेतनाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआकुल + चेतना (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ऋषयः)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वित्रस्तरूपाःterrified in appearance
वित्रस्तरूपाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + त्रस् (धातु) + रूप (प्रातिपदिक; वित्रस्त = कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ऋषयः)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
बभूवुःbecame
बभूवुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā Khaṇḍa narrative field (cosmic validation of tirtha)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (frame implied)

Scene: A sonic wave travels upward to Brahmaloka; the cosmic egg appears as a vast vessel trembling; sages in Brahmaloka look at one another in alarm, faces pale and eyes widened.

B
Brahmaloka
Ṛṣis (sages)
B
Brahmāṇḍa (cosmic egg)

FAQs

Even the wisest are shaken by cosmic change; refuge in the Supreme steadies the mind when knowledge alone trembles.

No earthly tīrtha is named; the scene is set in Brahmaloka and cosmic space.

None is stated.