Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 91

श्रीमार्कण्डेय उवाच । प्राप्ते चाश्वयुजे मासि तस्मिन्कृष्णा चतुर्दशी । स्नात्वा कृत्वा ततः श्राद्धं सम्पूज्य च महेश्वरम्

śrīmārkaṇḍeya uvāca | prāpte cāśvayuje māsi tasminkṛṣṇā caturdaśī | snātvā kṛtvā tataḥ śrāddhaṃ sampūjya ca maheśvaram

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: ครั้นถึงเดือนอาศวยุช ในวันจตุรทศีแห่งกฤษณปักษ์ เมื่ออาบน้ำแล้ว พึงประกอบศราทธะ และบูชาพระมหेशวร (พระศิวะ) โดยถูกต้องตามพิธี

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (उपपद/प्रातिपदिक) + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (nominative/कर्ता), एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमान् मार्कण्डेयः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
प्राप्तेwhen (it) has arrived
प्राप्ते:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) प्रयुक्तं; सप्तमी (locative/अधिकरण), एकवचन; नपुंसक/पुल्लिङ्ग-सामान्य प्रयोगः (सप्तमी absolute)
and
:
Samucchaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
आश्वयुजेin (the month of) Āśvayuja
आश्वयुजे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआश्वयुज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative/अधिकरण), एकवचन; मासविशेषण
मासिin the month
मासि:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (locative/अधिकरण), एकवचन
तस्मिन्in that (month/time)
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative/अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम
कृष्णा(in the) dark (fortnight)
कृष्णा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; पक्षविशेषण (dark fortnight)
चतुर्दशीthe fourteenth lunar day
चतुर्दशी:
Karta (Time marker as subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; तिथिवाचक
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Sequence/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then/thereafter)
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative/कर्म), एकवचन
सम्पूज्यhaving duly worshipped
सम्पूज्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootसम् + पूज् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
and
:
Samucchaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
महेश्वरम्Maheśvara (Śiva)
महेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (accusative/कर्म), एकवचन

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Scene: Mārkaṇḍeya speaks to an assembly; in parallel vignettes: devotees bathing at dawn, offering śrāddha to pitṛs, then worshipping a liṅga with bilva leaves and lamps under an autumn sky.

M
Mārkaṇḍeya
M
Maheśvara (Śiva)
Ā
Āśvayuja (month)
K
Kṛṣṇa Caturdaśī (tithi)

FAQs

Purāṇic dharma integrates devotion and duty: honoring ancestors through śrāddha and honoring Śiva through worship on an auspicious lunar day.

No single tirtha is named in this verse; it provides calendrical and ritual guidance within the Revā Khaṇḍa context.

On Āśvayuja kṛṣṇa caturdaśī: perform snāna (bath), then śrāddha, and then proper worship of Maheśvara (Śiva).