Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

यथा निर्गच्छते जीवस्त्यक्त्वा देहं न पश्यति । तथा गच्छन्पुनर्देहं पञ्चभूतसमन्वितः

yathā nirgacchate jīvastyaktvā dehaṃ na paśyati | tathā gacchanpunardehaṃ pañcabhūtasamanvitaḥ

ดุจดังที่ชีวะละทิ้งกายแล้วจากไปและไม่แลเห็นกายนั้นอีก ฉันใด ก็ฉันนั้นเอง มันย่อมไปสู่กายใหม่อีกครั้ง โดยประกอบพร้อมด้วยมหาภูตทั้งห้า

यथाjust as
यथा:
Sambandha (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
निर्गच्छतेgoes out/departs
निर्गच्छते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + गम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्
जीवःthe living being/soul
जीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृपद
त्यक्त्वाhaving left
त्यक्त्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having abandoned)
देहम्the body
देहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; त्यक्त्वा इत्यस्य कर्म
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
तथाso/in the same way
तथा:
Sambandha (तुलना)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/तुल्यवाचक (so/in the same way)
गच्छन्going
गच्छन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; जीवः इत्यस्य विशेषणम्
पुनःagain
पुनः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)
देहम्a body
देहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गच्छन् इत्यस्य कर्म (towards/into a body)
पञ्चभूतसमन्वितःendowed with the five elements
पञ्चभूतसमन्वितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च + भूत + समन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; जीवः/गच्छन् इत्यस्य विशेषणम्; ‘पञ्चभूतैः समन्वितः’ (endowed with five elements)

Mārkaṇḍeya (contextual response begins in the surrounding verses)

Scene: A symbolic sequence: a faint luminous jīva leaving a fallen body, moving toward a new form assembling from earth-water-fire-air-ether motifs; the scene is contemplative, not gruesome.

J
Jīva
P
Pañca-bhūta

FAQs

It emphasizes the continuity of the jīva through death and rebirth, while bodies are temporary elemental formations.

None directly; the verse provides metaphysical grounding within the Revā Khaṇḍa narrative.

None in this verse.