Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

प्रत्ययार्थं नृपश्रेष्ठ ह्यद्यापि धरणीतले । कृष्णवर्णा हि पाषाणा दृश्यन्ते स्फटिकोज्ज्वलाः

pratyayārthaṃ nṛpaśreṣṭha hyadyāpi dharaṇītale | kṛṣṇavarṇā hi pāṣāṇā dṛśyante sphaṭikojjvalāḥ

เพื่อเป็นพยาน โอ้พระราชาผู้ประเสริฐ แม้ถึงวันนี้บนผืนแผ่นดินยังเห็นก้อนศิลาสีดำ แต่กลับส่องประกายดุจผลึกใสอันเจิดจ้า

प्रत्ययार्थम्for the sake of proof/conviction
प्रत्ययार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootप्रत्यय + अर्थ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (प्रत्ययस्य अर्थः/प्रत्ययार्थः)
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां श्रेष्ठः)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
अद्यापिeven today, still
अद्यापि:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य + अपि (अव्यय; समासवत्)
Formअव्ययीभावः; कालवाचक अव्यय (temporal adverb)
धरणीतलेon the surface of the earth
धरणीतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरणी + तल (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धरण्याः तलम्)
कृष्णवर्णाःblack-colored
कृष्णवर्णाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृष्ण + वर्ण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः (कृष्णः वर्णः यस्य)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
पाषाणाःstones
पाषाणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाषाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
दृश्यन्तेare seen
दृश्यन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive: 'are seen')
स्फटिकोज्ज्वलाःshining like crystal
स्फटिकोज्ज्वलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्फटिक + उज्ज्वल (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुषवत्/उपमानार्थः (स्फटिकेन उज्ज्वलाः = crystal-bright)

Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Type: kshetra

Listener: nṛpaśreṣṭha (best of kings)

Scene: Close view of dark stones on earth, glossy and crystal-bright, with pilgrims pointing in reverent astonishment; subtle aura suggesting divine contact.

FAQs

Purāṇic tīrtha-glory is reinforced through enduring natural signs that invite faith and remembrance.

The verse continues the Saṅgameśvara tīrtha context, pointing to local geological signs as testimony.

None; it provides pratyaya (evidence) through observable features of the place.