Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

धनदस्तत्र विश्रान्तो मुहूर्तं नृपसत्तम । पितृलोकात्समायातः कैलासं धरणीधरम्

dhanadastatra viśrānto muhūrtaṃ nṛpasattama | pitṛlokātsamāyātaḥ kailāsaṃ dharaṇīdharam

ณ ที่นั้น ธนท (กุเบร) ได้พักสงบชั่วขณะหนึ่ง โอ้พระราชาผู้ประเสริฐ ครั้นมาจากโลกแห่งบรรพชนแล้ว ก็เสด็จไปสู่ไกรลาส ภูผาผู้ค้ำจุนแผ่นดิน

धनदःDhanada (Kubera)
धनदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधनद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेष्य (Kubera)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
विश्रान्तःhaving rested, rested
विश्रान्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-श्रान्त (कृदन्त; √श्रम् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/क्तवत्-प्रत्ययार्थ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोग; धनदस्य विशेषण
मुहूर्तम्for a moment
मुहूर्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कालपरिमाण
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप + सत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां सत्तमः)
पितृलोकात्from the world of the ancestors
पितृलोकात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपितृलोक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां लोकः)
समायातःhaving come, arrived
समायातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-या (कृदन्त; √या धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि; धनदस्य विशेषण
कैलासम्to Kailāsa
कैलासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
धरणीधरम्the mountain (earth-holder)
धरणीधरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधरणी + धर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धरण्याः धरः = पर्वतः)

Mārkaṇḍeya (continuing narration)

Type: kshetra

Listener: nṛpasattama / nṛpaśreṣṭha (best of kings)

Scene: Kubera, lord of wealth, pauses briefly at a riverbank tirtha after returning from Pitṛloka, then resumes a luminous journey toward snow-clad Kailāsa.

D
Dhanada (Kubera)
P
Pitṛloka
K
Kailāsa

FAQs

The tīrtha is validated through mythic association—great celestial beings are linked with its landscape.

The context continues at/near Saṅgameśvara tīrtha, where Kubera is said to have paused.

None explicitly; it is a narrative establishing sanctity through divine travel and presence.