Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । जायते राजराजेन्द्रैः पूज्यमानो नृपो महान्

pūrṇe caiva tataḥ kāla iha mānuṣyatāṃ gataḥ | jāyate rājarājendraiḥ pūjyamāno nṛpo mahān

ครั้นกาลนั้นครบถ้วนแล้ว เขากลับมาเกิดเป็นมนุษย์ในโลกนี้ บังเกิดเป็นมหาราชผู้ยิ่งใหญ่ ได้รับการบูชาแม้จากราชาธิราชทั้งหลาย

पूर्णेwhen (it is) completed
पूर्णे:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘पूर्णे (काले)’ इति सापेक्ष-विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic)
ततःthereafter
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-प्रभव)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (thereafter/from that)
कालःtime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
मानुष्यताम्human state
मानुष्यताम्:
Gati/Karma (Goal/गति-कर्म)
TypeNoun
Rootमानुष्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गतःhaving gone/entered
गतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कालः’ इत्यस्य विशेषणम्
जायतेis born
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
राजराजेन्द्रैःby/among kingly overlords
राजराजेन्द्रैः:
Kartr-karana/Sahakari (Agentive association/सह)
TypeNoun
Rootराज-राजेन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘राज्ञां राजेन्द्राः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः
पूज्यमानःbeing worshipped
पूज्यमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√पूज् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि (passive present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘नृपः’ इत्यस्य विशेषणम्
नृपःa king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महान्great
महान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

Unspecified (Revākhaṇḍa narrator)

Tirtha: Kusumeśa (as causal tīrtha)

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A transition tableau: the soul descends from a celestial pavilion to be born in a royal palace; coronation scene shows a great king revered by other rulers.

N
Nṛpa
R
Rāja-rājendra (imperial kings)

FAQs

Tīrtha-merit bears layered results—first celestial reward, then auspicious rebirth with honor and authority.

Kusumeśa-tīrtha in the Revā Khaṇḍa.

No new prescription; it continues the description of phala accruing from the earlier rites and disciplines.