Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ह्युपवासपरायणः । चैत्रमासे चतुर्दश्यां मदनस्य दिनेऽथवा

tatra tīrthe tu yaḥ snātvā hyupavāsaparāyaṇaḥ | caitramāse caturdaśyāṃ madanasya dine'thavā

และผู้ใด ณ ตีรถะนั้น อาบน้ำชำระกายแล้วตั้งมั่นในอุโบสถ—ในวันขึ้น/แรม ๑๔ ค่ำ เดือนไจตรา หรือในวันอันศักดิ์สิทธิ์แด่มทนะ (กามะ)—

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
तुindeed; but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-निपात (particle: but/indeed)
यःwho (whoever)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) → स्नात्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having bathed’
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
उपवासपरायणःdevoted to fasting
उपवासपरायणः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपवास + परायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुष (उपवासे परायणः = devoted to fasting)
चैत्रमासेin the month of Caitra
चैत्रमासे:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचैत्र + मास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुष (चैत्रः मासः)
चतुर्दश्याम्on the fourteenth lunar day
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
मदनस्यof Madana (Kāmadeva)
मदनस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
दिनेon the day
दिने:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
अथवाor else
अथवा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive: or)

Narrator

Tirtha: Kusumeśvara-tīrtha

Type: ghat

Listener: King (Rājendra)

Scene: Pilgrims at a river-tīrtha undertake a vow of fasting; the lunar date is marked; they prepare for ritual bathing at Kusumeśvara-tīrtha under springtime Caitra skies.

T
Tīrtha (Kusumeśvara context)
C
Caitra (month)
M
Madana (Kāma/Kāmadeva)

FAQs

Pilgrimage is completed by discipline: tīrtha-snānā and upavāsa transform a visit into dharmic merit.

The “tatra tīrtha” refers to the Kusumeśvara-associated tīrtha established in the preceding verse, within the Revā Khaṇḍa.

Snāna (bathing) at the tīrtha along with upavāsa (fasting), especially on Caitra śukla/kr̥ṣṇa caturdaśī and/or Madana’s sacred day.