Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 27

केशवोऽपि च तां दृष्ट्वा संकर्षणमुवाच ह । स्त्रीरत्नप्रवरं तात हर्तव्यमिति मे मतिः

keśavo'pi ca tāṃ dṛṣṭvā saṃkarṣaṇamuvāca ha | strīratnapravaraṃ tāta hartavyamiti me matiḥ

ฝ่ายพระเกศวะเมื่อทอดพระเนตรนาง ก็ตรัสแก่สังกรษณะว่า “น้องพี่เอ๋ย ตามความเห็นของเรา นางนี้เป็นแก้วอันประเสริฐยิ่งในหมู่สตรี ควรนำไปเสีย”

केशवःKeshava
केशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) ‘also/even’
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
संकर्षणम्to Sankarshana
संकर्षणम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसंकर्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
indeed/then
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/वृत्तान्तसूचक निपात (expletive particle)
स्त्रीरत्नप्रवरम्the best of women-gems (a most excellent woman)
स्त्रीरत्नप्रवरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री + रत्न + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्त्रीरत्नानां प्रवरम्)
तातdear one / brother
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
हर्तव्यम्should be taken away
हर्तव्यम्:
Karya (Obligation/कार्य)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligation); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative)
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम
मतिःopinion
मतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sūta narrating; direct speech by Kṛṣṇa to Balarāma

Tirtha: Revā tīrtha (contextual)

Type: river

Scene: Keśava, still in cowherd guise, turns to Saṅkarṣaṇa and speaks with decisive intensity; the maiden remains nearby, the riverbank charged with impending action.

K
Keśava (Kṛṣṇa)
S
Saṅkarṣaṇa (Balarāma)
R
Rukmiṇī

FAQs

Divine purpose unfolds through decisive action; the narrative frames destiny and protection of dharma through Kṛṣṇa’s resolve.

No specific tīrtha is named in the verse; it remains within the Kuṇḍina episode embedded in the Revā Khaṇḍa tradition.

None; it is a strategic and narrative moment leading to the ensuing action.