Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 25

ततः प्रदोषसमये रुक्मिणी काममोहिनी । सखीभिः सहिता याता पूर्बहिश्चाम्बिकार्चने

tataḥ pradoṣasamaye rukmiṇī kāmamohinī | sakhībhiḥ sahitā yātā pūrbahiścāmbikārcane

ครั้นถึงยามสนธยาปรโทษ นางรุกมินีผู้ชวนใจให้หลงด้วยความรัก ได้ไปพร้อมสหายสตรีทั้งหลายยังด้านทิศตะวันออกภายนอก เพื่อบูชาเทวีอัมพิกา

ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (Sequence/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
प्रदोषसमयेat dusk-time
प्रदोषसमये:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रदोष (प्रातिपदिक) + समय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (at the time of dusk)
रुक्मिणीRukmiṇī
रुक्मिणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुक्मिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
काममोहिनीenchanting (bewitching) with love/desire
काममोहिनी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + मोहिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः/कर्मधारयार्थः (one who enchants by/with desire); रुक्मिण्याः विशेषणम्
सखीभिःwith (her) friends
सखीभिः:
Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
TypeNoun
Rootसखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचनम्
सहिताaccompanied
सहिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसह (उपसर्ग) + इ (धातु) / सहित (प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त ‘सहित’ (accompanied); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; रुक्मिण्याः विशेषणम्
याताwent
याता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; ‘गता’ अर्थे (went)
पूर्वबहिःto the front/outside
पूर्वबहिः:
Kriya-vishesana (Place/manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + बहिः (अव्यय)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययम् (adverb of place)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय-निपातः (conjunction)
अम्बिकार्चनेfor Ambikā’s worship
अम्बिकार्चने:
Adhikarana (Purpose/occasion locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअम्बिका (प्रातिपदिक) + अर्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (in/for the worship of Ambikā)

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: narrative continuation)

Tirtha: अम्बिका-स्थान (कुण्डिन)

Type: temple

Listener: युधिष्ठिर

Scene: प्रदोष की संध्या—दीपों से आलोकित अम्बिका-मन्दिर; रुक्मिणी सखियों सहित पूर्व-द्वार से निकलती, हाथ में पुष्प-थाल, लज्जा-प्रेम मिश्रित भाव

R
Rukmiṇī
P
Pradoṣa
A
Ambikā (Devī)
S
Sakhīs

FAQs

Auspicious timing and sincere devotion—especially to the Divine Mother—sanctify life’s turning points.

An Ambikā shrine at/near Kuṇḍina is implied; within the Skanda Purāṇa’s sacred-geography ethos, Devī temples mark protective nodes for devotees.

Ambikā-arcana (worship of the Goddess) at pradoṣa (twilight), implying offerings, prayers, and circumambulation according to custom.