Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

ततो निरीक्षते चोर्ध्वमधश्चैव दिशो दश । वेपमानः स भीतश्च प्रस्खलंश्च पदे पदे

tato nirīkṣate cordhvamadhaścaiva diśo daśa | vepamānaḥ sa bhītaśca praskhalaṃśca pade pade

แล้วเขาก็มองขึ้นเบื้องบน มองลงเบื้องล่าง และเหลียวไปทั่วทั้งสิบทิศ ด้วยความหวาดกลัวจนสั่น เขาสะดุดล้มแทบทุกย่างก้าว

ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formदेश/क्रमवाचक-अव्यय (ablatival adverb)
निरीक्षतेhe looks, observes
निरीक्षते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√īkṣ (ईक्ष् धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Desha (Direction/देश)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)
अधःdownwards
अधः:
Desha (Direction/देश)
TypeIndeclinable
Rootadhas (अव्यय)
Formदिशावाचक-अव्यय (directional adverb)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic/limiting particle)
दिशःdirections
दिशः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
दशten
दश:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्/अविकारी संख्याशब्दः; अत्र ‘दिशः’ इत्यस्य विशेषणम् (ten)
वेपमानःtrembling
वेपमानः:
Visheshana (Participial modifier)
TypeVerb
Root√vip (वेप्/विप् धातु ‘to tremble’) + शानच्
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘trembling’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
भीतःafraid
भीतः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhīta (प्रातिपदिक; √bhī ‘to fear’ से क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तान्त-विशेषण
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
प्रस्खलन्stumbling
प्रस्खलन्:
Visheshana (Participial modifier)
TypeVerb
Rootpra-√skhal (स्खल् धातु) + शतृ
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘stumbling’
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पदेat (each) step
पदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः
पदेstep by step
पदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्ति (idiom: pade pade)

Unknown (Revā Khaṇḍa narrative voice)

Tirtha: Revā (Narmadā) narrative setting

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A frightened figure scanning up and down and across the ten directions; the space seems to spin, with directional guardians faintly suggested; the pilgrim stumbles repeatedly, conveying moral and psychological vertigo.

FAQs

A mind burdened by wrongdoing becomes unstable and terrified; the text dramatizes inner guilt as outer disorientation.

No specific holy site is named in this verse.

None; it is descriptive imagery.