Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

ततः स्मार्तं विवाहाग्निं श्रौतं वा पूजयेत्क्रमात् । प्रतिग्रहधनो भूत्वा दम्भलोभविवर्जितः

tataḥ smārtaṃ vivāhāgniṃ śrautaṃ vā pūjayetkramāt | pratigrahadhano bhūtvā dambhalobhavivarjitaḥ

จากนั้นพึงบูชาไฟวิวาห์ตามลำดับตามพิธีสมารตะ หรือแม้ไฟศราวตะด้วยโดยชอบ; ดำรงชีพด้วยทานที่รับมา แต่ปราศจากการเสแสร้งและความโลภ

ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (thereafter)
स्मार्तम्smārta (based on smṛti)
स्मार्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्मार्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम्
विवाह-अग्निम्the marriage fire
विवाह-अग्निम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविवाह (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular)
श्रौतम्śrauta (based on śruti)
श्रौतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रौत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय, विकल्पार्थक निपात (or)
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
क्रमात्in order, gradually
क्रमात्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचन रूपेण अव्ययीभूत (Ablative used adverbially); क्रियाविशेषण (in due order)
प्रतिग्रह-धनःhaving wealth from gifts/acceptance
प्रतिग्रह-धनः:
Karta-anvaya (Subject attribute/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतिग्रह (प्रातिपदिक) + धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (धनवान् अर्थे)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
दम्भ-लोभ-विवर्जितःfree from hypocrisy and greed
दम्भ-लोभ-विवर्जितः:
Karta-anvaya (Subject attribute/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदम्भ (प्रातिपदिक) + लोभ (प्रातिपदिक) + विवर्जित (वर्ज् धातोः वि-उपसर्ग + क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā context (general)

Type: kshetra

Listener: nṛpa (king)

Scene: A gṛhastha brāhmaṇa tending the sacred fire with ladle and offerings; a donor offers alms; the brāhmaṇa’s demeanor is humble, free of ostentation.

M
Mārkaṇḍeya
S
Smārta
Ś
Śrauta
A
Agni

FAQs

Ritual life must be joined to moral purity: worship of sacred fire is upheld, while greed and show are rejected.

No tīrtha is directly praised; the verse focuses on household ritual discipline within the Revā Khaṇḍa context.

Regular honoring of the vivāhāgni (Smārta) and/or Śrauta fire in due order, alongside ethical restraint.