Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

ऊर्ध्वरूपं विरूपाक्षं योऽधीते रुद्रमेव च । ईशानं पश्यते साक्षात्षण्मासात्सङ्गवर्जितः

ūrdhvarūpaṃ virūpākṣaṃ yo'dhīte rudrameva ca | īśānaṃ paśyate sākṣātṣaṇmāsātsaṅgavarjitaḥ

ผู้ใดศึกษาโศลก ‘อูรธวรูปะ’ และ ‘วิรูปักษะ’ พร้อมทั้งสวดบทพระรุทระ และดำรงตนปราศจากความยึดติดทางโลก—ภายในหกเดือนย่อมได้เห็นอีศานะ (พระศิวะ) โดยตรง

ऊर्ध्वरूपम्of upward form
ऊर्ध्वरूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व + रूप (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (ऊर्ध्वं रूपं यस्य/ऊर्ध्व-रूप); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (of ईशानम्/रुद्रम्)
विरूपाक्षम्Virūpākṣa (the odd/varied-eyed one)
विरूपाक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवि + रूप + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (विरूपे अक्षिणी यस्य); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; रुद्रस्य नाम
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचक relative pronoun
अधीतेstudies, recites
अधीते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि + इ (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष? (न), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद; ‘(he) studies/recites’ (आत्मनेपद रूप: अधीते = he studies)
रुद्रम्Rudra
रुद्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
एवindeed, only
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; emphasis ‘indeed/only’)
and
:
Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
ईशानम्Īśāna (Shiva)
ईशानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootīśāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; शिवस्य नाम
पश्यतेsees
पश्यते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
साक्षात्directly, manifestly
साक्षात्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण; ‘directly, before one’s eyes’)
षण्मासात्after six months
षण्मासात्:
Apādāna/Avadhi (Limit-point/अवधि)
TypeNoun
Rootषट् + मास (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (षट् मासाः); पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; ‘after six months/from six months’
सङ्गवर्जितःfree from attachment/association
सङ्गवर्जितः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसङ्ग + वर्जित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (सङ्गात् वर्जितः); क्त-प्रत्यय (past participle) from √वर्ज्; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषण (of यः)

Nandī (deduced)

Tirtha: Revā/Narmadā-tīra

Type: kshetra

Scene: A sādhaka in a riverside hut recites Rudra-texts; above, Īśāna manifests in luminous form—five-faced, serene, with crescent moon and matted locks—appearing as direct darśana after sustained practice.

R
Rudra
Ī
Īśāna
Ś
Śiva

FAQs

Scriptural recitation becomes transformative when paired with detachment; then direct realization of Śiva is promised.

The verse sits within the Revā Khaṇḍa’s Narmadā milieu, where Śaiva recitation and purity are celebrated.

Study/recitation of specific Śaiva texts (Ūrdhvarūpa, Virūpākṣa, and Rudra) along with saṅga-tyāga (freedom from attachment) for six months.