Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Rishi: Traditional attribution: ritual lineage of the Vājasaneyins (often left unspecified for prose-linked Soma formulas).
Devata: Sūrya/Vena; and secondarily the graha-deity as ‘Markā’.
Chandas: Triṣṭubh (core verse), with a Yajus-style prose tag (upayāma clause).

अ॒यं वे॒नश्चो॑दय॒त्पृश्नि॑गर्भा॒ ज्योति॑र्जरायू॒ रज॑सो वि॒माने॑ । इ॒मम॒पाᳪ सं॑ग॒मे सूर्य॑स्य॒ शिशुं॒ न विप्रा॑ म॒तिभी॑ रिहन्ति । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ मर्का॑य त्वा

a̱yáṃ ve̱náś codáyat pṛ́śnigarbʰā̱ jyóti̱r jarāyū́ rájaso vimā́ne | imám apā́ṃ saṅgamé sū́ryasya śíśuṃ na víprā matíbʰī rihanti | upayā́magṛhīto'si márkāya tvā

เวนะ (Vena) ผู้นี้ได้เร่งเร้า (แสง) ผู้มีครรภ์ด่างพร้อย; รัศมีผู้มีเยื่อหุ้มครรภ์ ปรากฏในแดนอากาศอันถูกกำหนดวัดไว้. ณ ที่บรรจบแห่งสายน้ำ ณ ที่ประชุมของสุริยะ เหล่าฤษีผู้รู้เลียเขาด้วยความคิด ประหนึ่งเลียทารก. ท่านถูกหยิบยกด้วยอุปยามะ (upayāma): เพื่อมารกา (Markā) ข้าพเจ้าถวายท่าน.

अ॒यम् । वे॒नः । चो॒द॒य॒त् । पृश्नि॑-ग॒र्भाः । ज्योति॑ः । ज॒रा॒यूः । रज॑सः । वि॒माने॑ । इ॒मम् । अ॒पाᳪ । सं॒ग॒मे । सूर्य॑स्य । शिशु॑म् । न । विप्रा॑ः । म॒तिभी॑ः । रि॒ह॒न्ति । उ॒प॒या॒म-गृ॑हीतः । अ॒सि॒ । मर्का॑य । त्वा॒

अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वेनःVena (a seer/divine being)
वेनः:
Kartā
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
चोदयत्impelled / urged
चोदयत्:
Karma
TypeVerb
Rootचुद् (धातु)
पृश्निगर्भाःthose having the dappled one as womb; (i.e., Maruts/bright beings)
पृश्निगर्भाः:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootपृश्नि-गर्भ (समास-प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
जरायुःafterbirth / membrane (envelope)
जरायुः:
Kartā
TypeNoun
Rootजरायु (प्रातिपदिक)
रजसःof the mid-air/space; of the dust/region
रजसः:
Apādāna
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
विमानेin the aerial car / in the measuring-out (expanse)
विमाने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
संगमेat the confluence/meeting
संगमे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसंगम (प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
शिशुम्a child/infant
शिशुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
like / as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
विप्राःinspired sages/priests
विप्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
मतिभिःwith thoughts/insights
मतिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
रिहन्तिlick / caress / cherish
रिहन्ति:
Karma
TypeVerb
Rootरिह् (धातु)
उपयामगृहीतःtaken/received with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
Kartā
TypeAdjective (Participle)
Rootउप-याम-गृहीत (कृदन्त-समास; √ग्रह्)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
मर्कायfor Marka (a deity/person)
मर्काय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमर्क (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
S
Sūrya
V
Vena
Ā
Āpas (Waters)
M
Markā (graha-deity/name of the draught)