Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Rishi: Vājasaneyin redactional tradition (Yājñavalkya-lineage attribution)
Devata: Ṛta / Prajāpati as the order-principle
Chandas: Triṣṭubh

परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी स॒द्य इ॒त्वा परि॑ लो॒कान् परि॒ दिश॒: परि॒ स्व॒: । ऋ॒तस्य॒ तन्तुं॒ वित॑तं वि॒चृत्य॒ तद॑पश्य॒त्तद॑भव॒त्तदा॑सीत्

pári dyā́vā-pṛthivī́ sadyá ítvā pári lokā́n pári díśaḥ pári svàḥ | ṛtásya tántuṃ vítataṃ vicṛ́tya tád apaśyat tád abhavat tád āsīt

โอบล้อมฟ้ากับแผ่นดินโดยฉับพลัน โอบล้อมโลกทั้งหลาย โอบล้อมทิศทั้งหลาย และสวรรค์ แล้วสืบสาวและจำแนกเส้นด้ายแห่ง ṛta (ระเบียบ/สัจธรรมจักรวาล) อันแผ่ขยาย—เขาได้เห็นสิ่งนั้น เขาได้เป็นสิ่งนั้น สิ่งนั้นแลเป็นดังนั้นจริง

परि । द्यावा-पृथिवी । सद्यः । इत्वा । परि । लोकान् । परि । दिशः । परि । स्वः । ऋतस्य । तन्तुम् । विततम् । विचृत्य । तत् । अपश्यत् । तत् । अभवत् । तत् । आसीत्

परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
द्यावापृथिवीheaven-and-earth
द्यावापृथिवी:
Karma
TypeNoun (dual compound)
Rootद्यावापृथिवी (समासः: द्यावा + पृथिवी)
सद्यःimmediately
सद्यः:
TypeIndeclinable
Rootसद्यः
इत्वाhaving gone
इत्वा:
TypeVerb (absolutive)
Rootइ (धातु) / इत्वा (क्त्वान्त)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
लोकान्worlds, realms
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
दिशःdirections
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्वःthe heaven (svarga)
स्वः:
Karma
TypeNoun (indeclinable-like Vedic form)
Rootस्वः
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootऋत
तन्तुम्thread, strand
तन्तुम्:
Karma
TypeNoun
Rootतन्तु
विततम्stretched out, extended
विततम्:
Karma (qualifier)
TypeParticiple (past passive)
Rootवि + तन् (धातु) → वितत (क्त)
विचृत्यhaving cut/cleft
विचृत्य:
TypeVerb (absolutive)
Rootवि + चृत्/चृ (धातु) → विचृत्य (ल्यप्/क्त्वान्त)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kartā (implicit subject)
TypeVerb
Rootदृश् (पश्य)
तत्that
तत्:
Kartā (of ‘अभवत्’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अभवत्became, came to be
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
तदाthen
तदा:
Adhikaraṇa (time)
TypeIndeclinable
Rootतदा
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
Ṛta
P
Prajāpati
D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
D
Dik (the Quarters)
S
Svar (Heaven)