Mantra 21
Rishi: Brahman/vidyā doctrinal stratum; specific ṛṣi attribution not explicit in the excerpt.
Devata: Brahmanic Ruc; collectively ‘the Gods’ as speakers.
Chandas: Anuṣṭubh-like (requires metrical verification against pada lengths).
Samhita Patha (Devanagari)
रु॒चं ब्रा॒ह्म्यं ज॒नय॑न्तो दे॒वा अग्रे॒ तद॑ब्रुवन् । यस्त्वै॒वं ब्रा॑ह्म॒णो वि॒द्यात्तस्य॑ दे॒वा अ॑स॒न् वशे॑
Transliteration
rucáṃ brāhmyáṃ janáyanto devā́ agré tád abruvan | yás tv évaṃ brāhmaṇó vidyā́t tásya devā́ asan váśe
Translation
เมื่อเหล่าเทพก่อกำเนิดรัศมีพราหมณ์ (brāhmya) ในปฐมกาล ก็กล่าวดังนี้ว่า: ‘พราหมณ์ (brāhmaṇa) ผู้ใดรู้สิ่งนี้โดยประการฉะนี้ เทพทั้งหลายจักอยู่ในอำนาจของผู้นั้น’
Padapatha (Word Analysis)
रु॒चम् । ब्रा॒ह्म्यम् । ज॒नय॑न्तः । दे॒वाः । अ॒ग्रे । तत् । अ॒ब्रुवन् । यः । तु । ए॒वम् । ब्रा॒ह्म॒णः । वि॒द्यात् । तस्य॑ । दे॒वाः । अ॒सन् । वशे॑
Word by Word
रुचम्splendour, radiance
रुचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरुच् (स्त्री. प्रातिपदिक: रुच्/रुचि- ‘प्रभा, दीप्ति’)
ब्राह्म्यम्brahmanic, belonging to sacred lore
ब्राह्म्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootब्राह्म्य- (विशेषण; ब्रह्मन्/ब्राह्मण-सम्बन्धी)
जनयन्तःgenerating, producing
जनयन्तः:
कर्तृ
TypeVerb
Root√जन् (जनयति) – णिच् (causative) वर्तमानकाले कृदन्त
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव-
अग्रेat first, in the beginning
अग्रे:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअग्रे (अव्यय; ‘पूर्वे/प्रथमम्’)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अब्रुवन्they said
अब्रुवन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√ब्रू (ब्रवीति) – लङ् (अनद्यतनभूत) परस्मैपदम्
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
तुbut, indeed
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
एवम्thus, in this manner
एवम्:
प्रकार
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
ब्राह्मणःa brahmin; knower of brahman
ब्राह्मणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्राह्मण-
विद्यात्should know
विद्यात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (वेत्ति) – विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव-
असन्were
असन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति) – लङ् (अनद्यतनभूत) परस्मैपदम्
वशेin (his) control, under sway
वशे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवश- (पुं. ‘अधीनता/नियन्त्रण’)
Entities Mentioned
B
Brahman / Brāhma-ruc (रुचं ब्राह्म्यं)V
Viśve Devāḥ / ‘the Gods’ (देवाः)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes