Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 28

Rishi: Aṅgiras-tradition invoked (aṅgirasvat); seer attribution is functional rather than nominative here.
Devata: Agni (with Savitṛ, Aśvins, Pūṣan as empowering deities)
Chandas: Mixed/ritual prose with metrical cola (yajus-style with RV-like segments)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामि । ज्योति॑ष्मन्तं त्वाऽग्ने सु॒प्रती॑क॒मज॑स्रेण भा॒नुना॒ दीद्य॑तम् । शि॒वं प्र॒जाभ्योऽहि॑ᳪसन्तं पृथि॒व्या: स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामः

devásya tvā savitúḥ prasavé’śvinór bāhúbhyāṃ pūṣṇó hástābhyām | pṛthivyā́ḥ sadhásthād agníṃ purīṣyám aṅgirasvát khanāmi | jyótiṣmantaṃ tvā’gne su-prátīkam ájasreṇa bhānúnā dī́dyatam | śiváṃ prajā́bhyo’hiṃsantaṃ pṛthivyā́ḥ sadhásthād agníṃ purīṣyám aṅgirasvát khanāmaḥ ||

ด้วยแรงดลของเทพสวิตฤ (Savitṛ) ด้วยแขนของอัศวินทั้งสอง (Aśvins) ด้วยมือของปูษัน (Pūṣan) ข้าพเจ้าขุดอัคนี (Agni)—ผู้ชื่อว่า ‘ปุรีษยะ’ (purīṣya)—ออกจากที่ตั้งอันมั่นคงของแผ่นดิน ตามแบบแห่งเหล่าอังคิรส (Aṅgirasa). โอ อัคนี ผู้ทรงแสง ผู้มีรูปงาม ผู้ส่องประกายด้วยรัศมีอันไม่ขาดสาย ข้าพเจ้าขุดท่านขึ้นมา; ผู้เป็นมงคลแก่บุตรหลาน ผู้ไม่เบียดเบียน—จากที่ตั้งอันมั่นคงของแผ่นดิน เราขุดอัคนี ‘ปุรีษยะ’ ออกมา ตามแบบแห่งเหล่าอังคิรส.

देवस्य । त्वा । सवितुः । प्रसवे । अश्विनोः । बाहुभ्याम् । पूष्णः । हस्ताभ्याम् । पृथिव्याः । सधस्थात् । अग्निम् । पुरीष्यम् । अङ्गिरस्वत् । खनामि । ज्योतिष्मन्तम् । त्वा । अग्ने । सु-प्रतीकम् । अजस्रेण । भानुना । दीद्यतम् । शिवम् । प्रजाभ्यः । अहिंसन्तम् । पृथिव्याः । सधस्थात् । अग्निम् । पुरीष्यम् । अङ्गिरस्वत् । खनामः ।

देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (Genitive) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootसवितृ
प्रसवेin/at the impelling (impulse)
प्रसवे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootप्रसव
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootअश्विन्
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootपूषन्
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहस्त
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
अपादान/अधिकारण (source/locale in ablative-construction later)
TypeNoun
Rootपृथिवी
सधस्थात्from the seat/level (firm place)
सधस्थात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसधस्थ
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि
पुरीष्यम्abounding in ‘purīṣa’ (moist/earthy nourishment); fertile
पुरीष्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरीष्य
अङ्गिरस्वत्Angiras-like; possessed of the Aṅgiras quality
अङ्गिरस्वत्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत्
खनामिI dig out / I excavate
खनामि:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Rootखन्
ज्योतिष्मन्तम्luminous
ज्योतिष्मन्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्योतिष्मन्त्
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
सुप्रतीकम्of beautiful appearance/form
सुप्रतीकम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + प्रतीक
अजस्रेणwith unceasing (continuous)
अजस्रेण:
करण
TypeAdjective
Rootअजस्र
भानुनाwith (your) radiance
भानुना:
करण
TypeNoun
Rootभानु
दीद्यतम्shine forth
दीद्यतम्:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootदीद्/दीदी (दीप्तौ)
शिवम्auspicious, gracious
शिवम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव
प्रजाभ्यःfor the creatures/offspring
प्रजाभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootप्रजा
अहिंसन्तम्non-injuring; not harming
अहिंसन्तम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + हिंसन्त् (हिंस् धातोः शतृ)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootपृथिवी
सधस्थात्from the seat/level
सधस्थात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसधस्थ
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि
पुरीष्यम्fertile; rich in nourishment
पुरीष्यम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरीष्य
अङ्गिरस्वत्Angiras-like
अङ्गिरस्वत्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत्
खनामःwe dig out / we excavate
खनामः:
कर्तृ (वयम्)
TypeVerb
Rootखन्
A
Agni (Purīṣya, Aṅgirasvat)
S
Savitṛ
A
Aśvins
P
Pūṣan