Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 20

पञ्चावरणमार्गस्थं योगेश्वरस्तोत्रम्

Pañcāvaraṇa-mārga Stotra to Yogeśvara Śiva

अतो ऽस्य तव भक्तस्य निर्वर्तय मनोरथम् । पञ्चवक्त्रो दशभुजः शुद्धस्फटिकसन्निभः

ato 'sya tava bhaktasya nirvartaya manoratham | pañcavaktro daśabhujaḥ śuddhasphaṭikasannibhaḥ

ฉะนั้น ขอพระองค์ทรงบันดาลให้ความปรารถนาของภักตะผู้นี้สำเร็จ; (เขา) ได้ประจักษ์พระผู้เป็นเจ้า ผู้มีห้าพักตร์ สิบกร สว่างดุจผลึกบริสุทธิ์ ในรูปอันปรากฏชัดเจน।

अतःtherefore
अतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/तस्मात्-अर्थ (therefore/from this)
अस्यof this (person)
अस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तवyour
तव:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
भक्तस्यof the devotee
भक्तस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक; √भज्-सम्बद्ध)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
निर्वर्तयfulfil / accomplish
निर्वर्तय:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर्-वृत्/वर्त् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
मनोरथम्wish/desire
मनोरथम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनस्-रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मनसः रथः → मनोगत-इच्छा)
पञ्चवक्त्रःfive-faced
पञ्चवक्त्रः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च-वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (पञ्च वक्त्राणि यस्य)
दशभुजःten-armed
दशभुजः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश-भुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (दश भुजाः यस्य)
शुद्धस्फटिकसन्निभःresembling pure crystal
शुद्धस्फटिकसन्निभः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध-स्फटिक-सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (बहुपद) उपमान-तत्पुरुषः — ‘शुद्धस्फटिकवत् सन्निभः’

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra: अतो ऽस्य तव भक्तस्य निर्वर्तय मनोरथम् । पञ्चवक्त्रो दशभुजः शुद्धस्फटिकसन्निभः

Type: stotra

Role: liberating

S
Shiva

FAQs

It highlights Shiva’s anugraha (saving grace): the Lord responds to sincere bhakti by completing the devotee’s inner aim, revealing a luminous saguṇa form that guides the soul (paśu) toward liberation under the Lord (Pati).

Though Shiva is ultimately nirguṇa, the verse emphasizes saguṇa upāsanā—Shiva appearing with attributes (five faces, ten arms) to grant boons and spiritual uplift. This complements Liṅga worship, where the formless Absolute is approached through a sacred, worshipable symbol.

A practical takeaway is dhyāna on Shiva’s pañcavaktra form while repeating the Pañcākṣarī mantra (Om Namaḥ Śivāya), coupled with devotional prayer for the purification and right fulfillment of one’s manoratha.