Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 32

द्वितीयतृतीयावरणपूजाक्रमः | The Sequence of the Second and Third Enclosure Worship (Āvaraṇa-pūjā)

बृहस्पतिं बृहद्बुद्धिं भार्गवं तेजसां निधिम् । शनैश्चरं तथा राहुं केतुं धूम्रं भयंकरम्

bṛhaspatiṃ bṛhadbuddhiṃ bhārgavaṃ tejasāṃ nidhim | śanaiścaraṃ tathā rāhuṃ ketuṃ dhūmraṃ bhayaṃkaram

ผู้ศรัทธาพึงเพ่งภาวนาและอัญเชิญพระพฤหัสบดี (คุรุ) ผู้มีปัญญายิ่ง, พระภารควะ (ศุกร) คลังแห่งรัศมี, พร้อมทั้งพระศไนศจะระ, ราหู, เกตุ และธูมระผู้เกรียงไกรน่าเกรงขามด้วย

bṛhaspatimBṛhaspati (Jupiter)
bṛhaspatim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
bṛhat-buddhim(him) of great intellect
bṛhat-buddhim:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootbṛhat (प्रातिपदिक) + buddhi (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya-samāsa: bṛhat-buddhi; Strīliṅga (Feminine) by headword buddhi, Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular); used as epithet of bṛhaspati
bhārgavamBhārgava (Śukra/Venus)
bhārgavam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbhārgava (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
tejasāmof splendors, of energies
tejasām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (Neuter), Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive/6th), Bahuvacana (Plural)
nidhimtreasure, repository
nidhim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootnidhi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular); apposition to bhārgavam
śanaiścaramŚanaiścara (Saturn)
śanaiścaram:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootśanaiścara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
tathāalso, likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya, Samuccaya/Upamā-avyaya (indeclinable: also/likewise)
rāhumRāhu
rāhum:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootrāhu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
ketumKetu
ketum:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootketu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular)
dhūmramsmoky, dark
dhūmram:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootdhūmra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular); epithet of ketu
bhayaṅkaramterrifying, fear-causing
bhayaṅkaram:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootbhaya (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa: bhayaṅkara (bhayaṃ karoti); Puṃliṅga (Masculine), Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana (Singular); epithet of ketu

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadāśiva

Offering: pushpa

Cosmic Event: Graha-maṇḍala framing: inclusion of Rāhu–Ketu (eclipse-causers) and Dhūmra as fearsome astral force within Śiva’s ritual cosmos

B
Brihaspati
S
Shukra (Bhargava)
S
Shani (Shanaishchara)
R
Rahu
K
Ketu
D
Dhumra

FAQs

It places the grahas (planetary powers) within a devotional framework: by remembering them under Shiva’s cosmic order, the seeker treats karmic forces as subordinate to Pati (Shiva), cultivating surrender rather than fear.

In Shaiva Siddhanta, the grahas operate within the bonds (pāśa) of karma; worship of Saguna Shiva through the Linga is the refuge that harmonizes these forces and turns worldly afflictions into steps toward purification.

A practical takeaway is graha-smaraṇa (reverent remembrance) combined with Shiva-upāsanā—especially Panchākṣarī japa ("Om Namaḥ Śivāya") and offering bhasma/Tripuṇḍra as a sign of taking shelter in Shiva above all astrological pressures.