Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 9

शिवस्य विश्वव्याप्तिः—अष्टमूर्तिः पञ्चब्रह्म च | Śiva’s Cosmic Pervasion: Aṣṭamūrti and the Pañcabrahma Forms

वामदेवाह्वयां मूर्तिं महादेवस्य वेधसः । अहंकृतेरधिष्ठात्रीमाहुरागमवेदिनः । सद्यो जाताह्वयां मूर्तिं शम्भोरमितवर्चसः । मानसः समधिष्ठात्रीं मतिमंतः प्रचक्षते

vāmadevāhvayāṃ mūrtiṃ mahādevasya vedhasaḥ | ahaṃkṛteradhiṣṭhātrīmāhurāgamavedinaḥ | sadyo jātāhvayāṃ mūrtiṃ śambhoramitavarcasaḥ | mānasaḥ samadhiṣṭhātrīṃ matimaṃtaḥ pracakṣate

ผู้รู้คัมภีร์อาคมกล่าวว่า มูรติของมหาเทวะที่ชื่อ ‘วามเทวะ’ ทรงอภิบาลตัตตวะแห่งอหังการะ. และบัณฑิตทั้งหลายประกาศว่า ศัมภูผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้ โดยมูรติชื่อ ‘สัทโยชาตะ’ ทรงอภิบาลมานัส คือจิตใจ

वामदेव-आह्वयाम्called Vāmadeva
वामदेव-आह्वयाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāmadeva (प्रातिपदिक) + āhvaya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नामवाचक-तत्पुरुष 'called Vāmadeva' (agreeing with मूर्तिम्)
मूर्तिम्form
मूर्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmūrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
महादेवस्यof Mahādeva
महादेवस्य:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/शेष)
TypeNoun
Rootmahādeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् देवः)
वेधसःof the creator (Vedhas)
वेधसः:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/शेष)
TypeNoun
Rootvedhas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अहंकृतेःof egoity (ahaṃkṛti)
अहंकृतेः:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/शेष)
TypeNoun
Rootahaṃkṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अधिष्ठात्रीम्the presiding deity (female)
अधिष्ठात्रीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootadhiṣṭhātṛ (कृदन्त-प्रातिपदिक; अधि+स्था धातु, तृन्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्तृवाचक-तृन् (agent noun)
आहुःthey say
आहुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
आगम-वेदिनःknowers of the Āgamas
आगम-वेदिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootāgama (प्रातिपदिक) + vedin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष 'knowers of the Āgamas'
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootsadyaḥ (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
जाता-आह्वयाम्called Sadyajāta
जाता-आह्वयाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjāta (कृदन्त; जन् धातु) + āhvaya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नामवाचक-तत्पुरुष 'called Jātā (Sadyajāta)' (agreeing with मूर्तिम्)
मूर्तिम्form
मूर्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmūrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
शम्भोःof Śambhu
शम्भोः:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/शेष)
TypeNoun
Rootśambhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
अमित-वर्चसःof immeasurable splendor
अमित-वर्चसः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootamita (प्रातिपदिक) + varcas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; बहुव्रीहि 'whose splendor is immeasurable'
मानसःthe mental (beings)/sages
मानसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmānasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
सम्-अधिष्ठात्रीम्the (co-)presiding deity (female)
सम्-अधिष्ठात्रीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsam (उपसर्ग) + adhiṣṭhātṛ (कृदन्त-प्रातिपदिक; अधि+स्था धातु, तृन्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; उपसर्गयुक्त-कर्तृवाचक-तृन्, 'co-/fully presiding (deity)'
मति-मतःwise
मति-मतः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmati (प्रातिपदिक) + mat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहि 'possessed of understanding'
प्रचक्षतेdeclare/call
प्रचक्षते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra+cakṣ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Vāmadeva

Role: nurturing

S
Shiva
M
Mahadeva
S
Shambhu
V
Vamadeva
S
Sadyojata

FAQs

It teaches that the inner instruments—ego (ahaṃkāra) and mind (manas)—are not independent; they function under Śiva’s lordship. In Shaiva Siddhanta this supports the view that Pati (Śiva) alone can regulate and purify the pashu’s inner faculties, enabling liberation.

The verse points to Saguna Śiva worship through specific divine forms (Vāmadeva and Sadyojāta). Linga worship and Āgamic pūjā are means to approach these manifestations, surrender the ego, steady the mind, and recognize Śiva as the inner ruler of all faculties.

Meditate in japa on the Panchākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) while observing the rise of ego and the movements of mind, offering both into Śiva. In Āgamic practice, one may also contemplate the Panchabrahma forms during Linga pūjā to cultivate mental steadiness and ego-transcendence.