Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 50

अग्निकार्य-होमविधिः

Agnikārya and Homa Procedure

धूपदीपादिसिद्ध्यर्थं वह्निमुद्धृत्य कृत्यवित् । साधयित्वाज्यपूर्वाणि द्रव्याणि पुनरेव च

dhūpadīpādisiddhyarthaṃ vahnimuddhṛtya kṛtyavit | sādhayitvājyapūrvāṇi dravyāṇi punareva ca

เพื่อให้การจัดเตรียมธูป ประทีป และเครื่องบูชาอื่น ๆ สำเร็จ ผู้ชำนาญพิธีพึงจุดไฟศักดิ์สิทธิ์ให้ลุกโชน แล้วจัดเตรียมเครื่องบูชาเริ่มด้วยเนยใสตามแบบพิธี จากนั้นจึงดำเนินกรรมต่อไปอีกครั้ง.

धूप-दीप-आदि-सिद्धि-अर्थम्for accomplishing incense, lamp, etc.
धूप-दीप-आदि-सिद्धि-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootधूप (प्रातिपदिक) + दीप (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/अव्ययीभाववत् प्रयोगः (अर्थम्), एकवचन; समासः: धूपदीपादीनां सिद्ध्यर्थम् (for the accomplishment of incense, lamp, etc.)
वह्निम्the fire
वह्निम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
उद्धृत्यhaving taken out/raised
उद्धृत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउद्-√हृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having taken out/raised’
कृत्य-वित्the knower of the rite
कृत्य-वित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृत्य (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; कृत्यं वेत्ति इति (one who knows the rites/duties)
साधयित्वाhaving prepared
साधयित्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√साध् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having prepared/accomplished’
आज्य-पूर्वाणिbeginning with ghee
आज्य-पूर्वाणि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआज्य (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्मविशेषण), बहुवचन; आज्यं पूर्वं येषां तानि (beginning with ghee)
द्रव्याणिmaterials/substances
द्रव्याणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक/अवधारण (emphatic particle)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Role: nurturing

Offering: dhupa

S
Shiva

FAQs

It emphasizes that outer worship becomes effective when performed with disciplined procedure—kindling the sacred fire and preparing pure offerings—supporting inner purity and devotion toward Pati (Shiva) in Shaiva Siddhanta.

Incense, lamps, and ghee are standard upacharas offered to Saguna Shiva and the Shiva Linga; the verse highlights correct preparation so the offerings become fit (śuddha) and spiritually efficacious in Linga-puja.

A practical takeaway is to prepare dhūpa and dīpa with care—using clean ghee and properly kindled fire—then proceed with Shiva puja alongside mantra-japa (such as the Panchakshara, Om Namaḥ Śivāya) to unite outer rite and inner recollection.