Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 24

सृष्टिक्रमवर्णनम् / Description of the Sequence of Creation

ख्यातास्ता जगृहुः कन्या भृग्वाद्यास्साधका वराः । ततस्संपूरितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

khyātāstā jagṛhuḥ kanyā bhṛgvādyāssādhakā varāḥ | tatassaṃpūritaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

เหล่านารีผู้เลื่องชื่อเหล่านั้นถูกเหล่าฤๅษีผู้บรรลุธรรมอันประเสริฐ นำโดยพระภฤคุ รับไว้เป็นคู่ครอง; ครั้นแล้วไตรโลกทั้งสิ้น พร้อมทั้งสรรพสิ่งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ก็เต็มบริบูรณ์โดยทั่วกัน।

ख्याताःrenowned
ख्याताः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; भृग्वाद्याः इति विशेषण
ताःthose (girls)
ताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; कन्याः इत्यर्थे
जगृहुःtook/seized
जगृहुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट् (perfect); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
कन्याःmaidens
कन्याः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; ताः इति समानाधिकरण
भृग्वाद्याःBhṛgu and others
भृग्वाद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (भृगुः आदिः येषाम्); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
साधकाःpractitioners/adepts
साधकाः:
Karta-sāmānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootसाधक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; भृग्वाद्याः इति विशेषण/समानाधिकरण
वराःexcellent
वराः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; साधकाः इति विशेषण
ततःthen/thereupon
ततः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb)
संपूरितम्filled/completed
संपूरितम्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + पूर् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वम् इति विशेषण
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karta-sāmānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formद्विगुसमास (त्रयः लोकाः); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वम् इति समानाधिकरण
सचराचरम्with moving and unmoving beings
सचराचरम्:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस + चर + अचर (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (चरं च अचरं च); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; त्रैलोक्यम् इति विशेषण

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadyojāta

Role: creative

B
Bhṛgu

FAQs

It presents creation as a dharmic, ordered unfolding: through the sages’ household life, beings arise and the worlds become populated, showing that righteous living can support spiritual accomplishment rather than oppose it.

In the Sṛṣṭikhaṇḍa, worldly order and lineage are portrayed as operating under Śiva’s cosmic governance; honoring Saguna Shiva through Linga worship sustains dharma, which in turn stabilizes society and supports seekers (sādhakas) on the path.

A practical takeaway is to uphold grihastha-dharma with daily Śiva-pūjā—especially japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and respectful remembrance of rishis/gurus—so worldly duties become a support for sādhana.