Rig Veda 8.66.10: Mandala 8, Sukta 66, Mantra 10

Sukta 8.66

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

कदू महीरधृष्टा अस्य तविषीः कदु वृत्रघ्नो अस्तृतम् । इन्द्रो विश्वान्बेकनाटाँ अहर्दृश उत क्रत्वा पणीँरभि ॥

Transliteration

kadū́ mahī́r adhṛ́ṣṭā asya tavíṣī́ḥ kadú vṛtra-ghnó astṛ́tam | índro víśvānbeka-nā́ṭāṃ ahár-dṛśa utá krátvā paṇī́ṃr abhí ||

Translation

เมื่อใดเล่าที่ฤทธานุภาพอันยิ่งใหญ่และต้านทานมิได้ของท่านจึงแผ่ขยายเต็มที่? เมื่อใดเล่าที่ผู้สังหารวฤตระจึงยืดตนเข้าสู่ความบริบูรณ์แห่งการกระทำ? อินทรา ผู้เห็นด้วยทัศนะของ “วัน” (อหรฺ) ด้วยพลังแห่งเจตจำนงรู้ตัว (กรตุ) เผชิญหน้าและกดดันปะทะปาณิทั้งปวง (Paṇi ผู้กักเก็บซ่อนเร้น) เพื่อทวงคืนสิ่งที่ถูกซ่อนไว้ (ทรัพย์/แสง)

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कदू: when indeed?
• कदू: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: कदा (प्रश्नाव्यय-प्रातिपदिक) + ऊ (निपात/एव) → कदू

• महीः: the great (fem. pl.)
• महीः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: मही (स्त्री-प्रातिपदिक; ‘महान्/महती’)

• अधृष्टाः: undared, unassailed
• अधृष्टाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: धृष् (धातु ‘धृष्’ = धैर्ये/साहसे) → धृष्ट (कृदन्त, क्त) + अ- (निषेध) = अधृष्ट

• अस्य: of him / of this (Indra)
• अस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य

• तविषीः: (his) mighty powers
• तविषीः: Kartā
• Type: Noun
• Root: तविषी (स्त्री-प्रातिपदिक)

• कदु: when?
• कदु: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: कदा (प्रश्नाव्यय-प्रातिपदिक) → कदु (वेदिक-रूप)

• वृत्रघ्नः: Vṛtra-slayer (Indra)
• वृत्रघ्नः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृत्रघ्न (प्रातिपदिक; वृत्र + घ्न ‘slayer’)

• अस्तृतम्: has spread out / has laid low (i.e., accomplished the overthrow)
• अस्तृतम्: Karma (implied object/achievement)
• Type: Verb (participial predicate)
• Root: स्तृ (धातु; ‘स्तृ’ = स्तरणे/विस्तारे) → अ- + स्तृत (कृदन्त, क्त) = अस्तृत

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• विश्वान्: all
• विश्वान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)

• बेकनाटान्: the Becanāṭas (hostile beings/tribe)
• बेकनाटान्: Karma
• Type: Noun
• Root: बेकनाट (प्रातिपदिक; दस्यु/शत्रु-विशेषनाम/जातिवाचक)

• अहर्दृशः: day-seeing / visible by day
• अहर्दृशः: Karma
• Type: Adjective
• Root: अहर्दृश (प्रातिपदिक; अहन् + दृश् ‘day-seeing’, ‘seen by day’)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• क्रत्वा: by (his) resolve / power of will
• क्रत्वा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: क्रतु (पुं-प्रातिपदिक) → क्रत्वा (तृतीया एकवचन; वेदिक-रूप)

• पणीन्: the Paṇis
• पणीन्: Karma
• Type: Noun
• Root: पणि (पुं-प्रातिपदिक; ‘stingy trader/hoarder’, Panis)

• अभि: against / towards
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)