Rig Veda Sukta 45
Mandala 5Sukta 4511 Mantras

Sukta 45

Sukta 5.45

Rishi

Atri Bhauma (Mandala 5 Atri corpus; 5.45 likewise Atri tradition)

Devata

Uṣas / Sūrya complex (Dawn powers opening the way; solar aid present)

Chandas

Trishtubh

บทสวดในสายอาตริบทนี้สรรเสริญกลุ่มพลังอุษัส–สุริยะ (รุ่งอรุณ–ดวงอาทิตย์) ในฐานะอำนาจสว่างไสวที่ผ่าเปิดความมืดทึบ “เปิดประตู” ให้มนุษย์ และนำผู้ประกอบยัญขึ้นสู่สวรรค์/แสงสว่าง บทสวดเน้นย้ำซ้ำ ๆ ถึง dhī (ปัญญา/ญาณทิพย์ที่ได้รับแรงบันดาล) ว่าเป็นพลังปฏิบัติการซึ่งทำให้ “โค/แสง” ที่ซ่อนเร้นถูกปลดปล่อย ให้เหล่านวคฺวะบรรลุการผ่านพ้น และให้ผู้บูชาได้รับการคุ้มครองจากเทพและความเป็นอิสระจากความทุกข์ยาก

Mantras

Mantra 1

विदा दिवो विष्यन्नद्रिमुक्थैरायत्या उषसो अर्चिनो गुः । अपावृत व्रजिनीरुत्स्वर्गाद्वि दुरो मानुषीर्देव आवः ॥

เมื่อรู้แจ้งแดนสวรรค์แล้ว เหล่าอุษัส (Uṣas) ผู้เรืองเพลิงก็รุดหน้า ด้วยบทสรรเสริญ (uktha) ได้ผ่าเปิดศิลา (adri) ออก พวกนางเปิดคอก/คุ้ม (vraja) และไต่ขึ้นจากสวรรค์สู่โลกอันสว่างไสว; เทพเจ้าทรงเปิดประตูของมนุษย์ (duraḥ) ให้กว้างไกล

Mantra 2

वि सूर्यो अमतिं न श्रियं सादोर्वाद्गवां माता जानती गात् । धन्वर्णसो नद्यः खादोअर्णाः स्थूणेव सुमिता दृंहत द्यौः ॥

สุริยะกางแผ่รัศมี ดุจขับไล่ความหลงใหล; จากที่พำนัก มารดาแห่งโคผู้รู้แจ้งก็ออกเดิน. ดุจสายน้ำกว้างใหญ่ ดุจร่องน้ำที่เชี่ยวกราก ท้องฟ้าถูกตั้งให้มั่นคง ประหนึ่งเสาที่ปักไว้อย่างดี

Mantra 3

अस्मा उक्थाय पर्वतस्य गर्भो महीनां जनुषे पूर्व्याय । वि पर्वतो जिहीत साधत द्यौराविवासन्तो दसयन्त भूम ॥

เพื่อบทสรรเสริญอันยืนยันนี้ (uktha) ครรภ์ที่ซ่อนเร้นของภูเขา—เก่าแก่ด้วยกำเนิดท่ามกลางมหาผู้ยิ่งใหญ่—ก็เปิดเผยออกมา. ภูเขาอ้าปากกว้าง; ท้องฟ้าถูกตั้งไว้เพื่อความสำเร็จอันชอบธรรมของมัน; พวกเขานอบน้อมบูชา แล้วทำให้รากฐานอันกว้างใหญ่ยอมเผยตัว

Mantra 4

सूक्तेभिर्वो वचोभिर्देवजुष्टैरिन्द्रा न्वग्नी अवसे हुवध्यै । उक्थेभिर्हि ष्मा कवयः सुयज्ञा आविवासन्तो मरुतो यजन्ति ॥

ด้วยถ้อยคำและบทสรรเสริญที่ร้อยเรียงดี เป็นที่โปรดของเหล่าเทพ บัดนี้เราขออัญเชิญอินทระและอัคนีเพื่อการคุ้มครอง และเพื่อให้ทรงนำพลังอำนาจมาสู่เรา เพราะด้วยบทสรรเสริญอุกถะ (uktha) เหล่ากวีผู้หยั่งรู้ (kavi) ผู้ชำนาญยัญพิธี ย่อมบูชาและประกอบยัญแด่มารุต (Maruts) ด้วยความเคารพยิ่ง

Mantra 5

एतो न्वद्य सुध्यो भवाम प्र दुच्छुना मिनवामा वरीयः । आरे द्वेषांसि सनुतर्दधामायाम प्राञ्चो यजमानमच्छ ॥

ดังนั้น วันนี้ขอให้เรามีปัญญาแจ่มชัดและเที่ยงตรง; ขอให้เราขับไล่เคราะห์ร้ายอันชั่ว และเปิดทางอันกว้างใหญ่ยิ่งกว่าเดิม เราวางความชิงชังทั้งหลายไว้ไกลออกไป สลัดทิ้งเสีย; ขอให้เราก้าวไปข้างหน้า หันสู่ผู้ประกอบยัญ (yajamāna) และไปถึงเขา

Mantra 6

एता धियं कृणवामा सखायोऽप या माताँ ऋणुत व्रजं गोः । यया मनुर्विशिशिप्रं जिगाय यया वणिग्वङ्कुरापा पुरीषम् ॥

สหายทั้งหลายเอ๋ย ขอให้เรารังสรรค์ความคิดอันดลใจ (dhī) นี้—ด้วยสิ่งนี้เอง มารดาย่อมเปิดคอก (vraja) แห่งโคคือแสงสว่าง ด้วยสิ่งนี้ มนุ (Manu) ชนะพลังแห่งการเห็นแจ้งอันชัดเจน; ด้วยสิ่งนี้ พ่อค้า-ผู้แสวงหา วังกุ (Vaṅku) บรรลุความอุดมบริบูรณ์อันแน่นเต็ม

Mantra 7

अनूनोदत्र हस्तयतो अद्रिरार्चन्येन दश मासो नवग्वाः । ऋतं यती सरमा गा अविन्दद्विश्वानि सत्याङ्गिराश्चकार ॥

ณ ที่นี้ ศิลาบดคั้นถูกขับเคลื่อนด้วยสองมือ; ด้วยสิ่งนั้น นวคฺวะ (Navagva) ขับสรรเสริญตลอดสิบเดือน. ดำเนินไปใน ṛta (ระเบียบจักรวาลและสัจธรรม) สรมา (Saramā) ได้ค้นพบโคแห่งแสง (รัศมี); และเหล่าอังคิรส (Aṅgirasa) ทำให้สรรพสิ่งเป็นจริงและบรรลุผลสำเร็จ.

Mantra 8

विश्वे अस्या व्युषि माहिनायाः सं यद्गोभिरङ्गिरसो नवन्त । उत्स आसां परमे सधस्थ ऋतस्य पथा सरमा विदद्गाः ॥

พลังทั้งปวงแห่งการฉายออกอันไพศาลของนางนั้น—เมื่อเหล่าอังคิรส (Aṅgirasa) คั้นและทำงานร่วมกับโคแห่งแสง (รัศมี)—ย่อมประสานรวมเป็นหนึ่ง. น้ำพุของพวกเขาอยู่ ณ ที่ประทับสูงสุด; และด้วยหนทางแห่ง ṛta สรมา (Saramā) ค้นพบโคแห่งแสง.

Mantra 9

आ सूर्यो यातु सप्ताश्वः क्षेत्रं यदस्योर्विया दीर्घयाथे । रघुः श्येनः पतयदन्धो अच्छा युवा कविर्दीदयद्गोषु गच्छन् ॥

ขอสุริยะ (Sūrya) ผู้มีม้าเจ็ดตัวเสด็จมา สู่ทุ่งอันเป็นอาณาจักรกว้างใหญ่และเส้นทางยาวไกลของพระองค์. เหยี่ยวอันรวดเร็วโผบินสู่ความปีติแห่งโสมะ; ฤๅษีหนุ่มส่องประกายเมื่อก้าวไปท่ามกลางโคแห่งแสง (รัศมี).

Mantra 10

आ सूर्यो अरुहच्छुक्रमर्णोऽयुक्त यद्धरितो वीतपृष्ठाः । उद्ना न नावमनयन्त धीरा आशृण्वतीरापो अर्वागतिष्ठन् ॥

สุริยะ (Sūrya) ขึ้นสู่กระแสน้ำอันสว่างไสว; เมื่อท่านเทียมม้าสีน้ำตาลทองผู้มีสันหลังเป็นประกายเข้ากับแอก. ดุจบัณฑิตพาเรือไปด้วยน้ำ ฉันนั้นเหล่าน้ำผู้สดับฟังก็ยืนอยู่ใกล้ เคลื่อนมาทางนี้—ค้ำจุนการข้ามผ่านของผู้แสวงหา.

Mantra 11

धियं वो अप्सु दधिषे स्वर्षां ययातरन्दश मासो नवग्वाः । अया धिया स्याम देवगोपा अया धिया तुतुर्यामात्यंहः ॥

ข้าพเจ้าวางวิสัยทัศน์แห่งแรงบันดาลใจ (dhī) นี้ไว้ในหมู่น้ำทั้งหลายเพื่อท่าน—dhī ผู้ชนะซึ่งแสงสว่าง; ด้วย dhī นี้ เหล่านวคฺวะ (Navagva) ข้ามผ่านสิบเดือน. ด้วย dhī นี้ ขอให้เราถูกเทพทั้งหลายพิทักษ์; ด้วย dhī นี้ ขอให้เราข้ามพ้นความคับขันและทางคดทั้งปวง.

Frequently Asked Questions

Primarily Uṣas (Dawn), with an accompanying solar impulse (Sūrya) that lifts beings toward the world of light. The hymn also highlights dhī— inspired intelligence—as the effective spiritual power behind the ascent.

These are Vedic images for removing obstruction and releasing hidden light. “Doors” suggest access to vision and right action, while the “pen of cows” symbolizes concealed radiance/wealth that becomes available when darkness is broken.

Waters (āpaḥ) often symbolize a pure, generative source in Vedic thought. Placing dhī in the Waters means establishing insight in a deep, cleansing foundation—so it becomes ‘light-winning’ and helps one cross beyond distress (aṃhas).

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App