Rig Veda 3.58.5: Mandala 3, Sukta 58, Mantra 5

Sukta 3.58

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (cycle attribution)

Devata: Aśvinau

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

तिरः पुरू चिदश्विना रजांस्याङ्गूषो वां मघवाना जनेषु । एह यातं पथिभिर्देवयानैर्दस्राविमे वां निधयो मधूनाम् ॥

Transliteration

tirás purū́ cid aśvinā rájāṁsy āṅgūṣó vām maghavānā jánēṣu | éha yātaṁ pathíbhir devayā́naiḥ dásrāv imé vām nidháyo mádhūnām ||

Translation

ข้ามผ่านโลกทั้งหลายอันมากมาย (รชางสิ) โออัศวิน เสียงร้องของผู้ปลุกเร้าท่านเคลื่อนไปท่ามกลางหมู่ชน โอผู้เอื้อเฟื้อ. จงมาที่นี่ตามหนทางสู่เทพ (เทวะยานะ) โอผู้กระทำอัศจรรย์; ที่นี่คือคลังสมบัติแห่งความรื่นรมย์หวานดุจน้ำผึ้งของท่าน.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तिरः: across; beyond; past
• तिरः: Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण—गमनस्य देश/रीतिः)
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस् (अव्यय-प्रातिपदिक) < PIE *ter- ‘to cross/over’

• पुरू: many; numerous
• पुरू: Karma (विशेषणरूपेण कर्मपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: पुरु (प्रातिपदिक) ‘many, much’

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय) ‘even, indeed’

• अश्विना: O Aśvins
• अश्विना: — (सम्बोधन)
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक) ‘the Aśvins’

• रजांसि: regions; spaces
• रजांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक) ‘space, region; dust’

• आङ्गूषः: the hymn; chant
• आङ्गूषः: Kartā (स्तुतिरूपः कर्ता—‘स्तुतिः … [अस्ति/भवति]’)
• Type: Noun
• Root: आङ्गूष (प्रातिपदिक) ‘hymn, chant, praise’

• वाम्: of you two; for you two
• वाम्: Sampradāna/Adhikaraṇa (स्तुत्यर्हयोः—‘for you two / of you two’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मघवाना: O bountiful ones
• मघवाना: — (सम्बोधन)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक) ‘bountiful, generous’

• जनेषु: among the peoples
• जनेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक) ‘people, men’

• एह: hither; here
• एह: Adhikaraṇa (गमनस्य देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: एह (अव्यय) ‘hither, here’

• यातम्: come; go (you two)!
• यातम्: — (आह्वान/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) ‘to go’

• पथिभिः: by paths
• पथिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पथि/पथ (प्रातिपदिक) ‘path, way’

• देवयानैः: godward; divine
• देवयानैः: Karaṇa (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: देवयान (प्रातिपदिक) ‘god-going, leading to the gods; divine’

• दस्रा: O wondrous ones
• दस्रा: — (सम्बोधन)
• Type: Noun/Adjective (epithet used vocatively)
• Root: दस्र (प्रातिपदिक) ‘wondrous, skillful; the Aśvins’ epithet’

• इमे: these
• इमे: Kartā (निधयः इत्यस्य सह)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two
• वाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• निधयः: treasures; stores
• निधयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक) ‘treasure, store’

• मधूनाम्: of honeyed drinks; of sweets (nectars)
• मधूनाम्: सम्बन्ध (Genitive—‘of sweets/nectars’)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक) ‘sweet drink; honey; soma’