
Sukta 2.38
Gṛtsamada (traditional for Mandala 2)
Trishtubh
บทสวดนี้สรรเสริญสวิตฤ (Savitṛ) ในฐานะ “ผู้ผลักดัน” อันศักดิ์สิทธิ์ ผู้ทรงอุบัติและอัสดงแล้วทำให้โลกทั้งหลายเคลื่อนไหว ทรงค้ำจุนฤตะ (ṛta) คือระเบียบจักรวาล และทรงจัดสรรส่วนแห่งความรุ่งเรืองให้ทั้งเทพและมนุษย์ บทสวดพรรณนาพระองค์ว่าทรงดำรงอยู่อย่างมั่นคงและทรงชัย ขจัดความบิดเบือน และทรงนำ “น้ำนิรันดร์” ให้เป็นไปตามบัญญัติศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์ ท้ายที่สุด ฤษีวอนขอให้สวิตฤประทานความอุดมสมบัติอันพึงปรารถนาจากสวรรค์ จากน้ำ และจากแผ่นดิน เพื่อความสงบและความเจริญเพิ่มพูนของผู้ขับสรรเสริญ
Mantra 1
उदु ष्य देवः सविता सवाय शश्वत्तमं तदपा वह्निरस्थात् । नूनं देवेभ्यो वि हि धाति रत्नमथाभजद्वीतिहोत्रं स्वस्तौ ॥
เทพสวิตฤ (Savitṛ) นั้นผุดขึ้นเพื่อการขับดัน (sava); กิจอันยั่งยืน—ดุจผู้หาบหามน้ำ—ได้ตั้งมั่นอยู่ ณ ที่ของตน บัดนี้ท่านแจกจ่ายทรัพย์อันประเสริฐแก่เหล่าเทพ แล้วจึงปันส่วนเครื่องบูชาที่เชื้อเชิญอย่างดี ในการเคลื่อนไหวแห่งความสวัสดี
Mantra 2
विश्वस्य हि श्रुष्टये देव ऊर्ध्वः प्र बाहवा पृथुपाणिः सिसर्ति । आपश्चिदस्य व्रत आ निमृग्रा अयं चिद्वातो रमते परिज्मन् ॥
เพื่อให้สรรพสิ่งได้ยินและตอบสนอง เทพนั้นลุกขึ้นสู่เบื้องบน; มือกว้างยื่นแขนออกไป แม้สายน้ำก็ยอมตามวรตะ (vrata) ของท่าน รับรูปอันกำหนดไว้; แม้ลมนี้ก็เคลื่อนไหวด้วยความรื่นรมย์วนรอบทางโคจรของตน
Mantra 3
आशुभिश्चिद्यान्वि मुचाति नूनमरीरमदतमानं चिदेतोः । अह्यर्षूणां चिन्न्ययाँ अविष्यामनु व्रतं सवितुर्मोक्यागात् ॥
แม้หนทางอันรวดเร็ว ท่านก็บัดนี้ปลดปล่อยให้เป็นอิสระ; แม้สิ่งที่ไม่เคลื่อนไหวในการไปของมัน ท่านก็ทำให้เคลื่อนไหวได้ แม้พลังดุจอสรพิษ ท่านก็นำลงมาให้สิ้นพิษภัย; เมื่อดำเนินตามวรตะ (vrata) ของสวิตฤ (Savitṛ) การปลดปล่อยอันให้หลุดพ้นก็มาเยือน
Mantra 4
पुनः समव्यद्विततं वयन्ती मध्या कर्तोर्न्यधाच्छक्म धीरः । उत्संहायास्थाद्व्यृतूँरदर्धररमतिः सविता देव आगात् ॥
นางทอใยที่แผ่กว้างนั้นขึ้นอีกครั้ง; ณ กลางแห่งงาน ฤๅษีผู้มั่นคงได้ตั้งหลักอันแน่นแฟ้นไว้. ครั้นลุกขึ้น เขารวบรวมและแยกฤดูกาลทั้งหลายให้ได้สัดส่วนอันถูกต้อง; แล้วเทพสวิตฤ (Savitṛ) ผู้มีพลังแห่งเจตจำนงอันสัมฤทธิ์ผลก็เสด็จมา.
Mantra 5
नानौकांसि दुर्यो विश्वमायुर्वि तिष्ठते प्रभवः शोको अग्नेः । ज्येष्ठं माता सूनवे भागमाधादन्वस्य केतमिषितं सवित्रा ॥
ในที่พำนักนานาประการ ชีวิตทั้งมวลตั้งอยู่ตามฐานะของตน; เปลวไฟที่พุ่งพล่านของอัคนี (Agni) ยืนเด่นปรากฏ. มารดาได้วางส่วนอันเป็นใหญ่ที่สุดไว้แก่บุตร; ครั้นตามนิมิตของเขา และถูกสวิตฤ (Savitṛ) กระตุ้นแล้ว สรรพภาวะย่อมเคลื่อนไปในทิศทางที่ทรงกำหนด.
Mantra 6
समाववर्ति विष्ठितो जिगीषुर्विश्वेषां कामश्चरताममाभूत् । शश्वाँ अपो विकृतं हित्व्यागादनु व्रतं सवितुर्दैव्यस्य ॥
เขาหมุนเวียนกลับไปกลับมา ยืนมั่นคง ผู้ใฝ่ชัยชนะ; เขากลายเป็นความปรารถนาในหมู่สรรพสิ่งที่เคลื่อนไหวทั้งปวง. ละทิ้งรูปแบบอันบิดเบี้ยวแล้ว เขามาพร้อมสายน้ำอันนิรันดร์ ตามวรตะ (vrata) คือกฎศักดิ์สิทธิ์แห่งสวิตฤ (Savitṛ).
Mantra 7
त्वया हितमप्यमप्सु भागं धन्वान्वा मृगयसो वि तस्थुः । वनानि विभ्यो नकिरस्य तानि व्रता देवस्य सवितुर्मिनन्ति ॥
ด้วยท่านเอง ส่วนอันเร้นลับในห้วงน้ำถูกตั้งไว้; เพราะเหตุนั้นเหล่าผู้แสวงหาจึงออกเที่ยวไปทั่วผืนดินอันแห้งแล้ง. ป่าไม้ทั้งหลาย—ไม่มีผู้ใดล่วงละเมิดได้; วรตะ (vratá) แห่งเทพสวิตฤ (Savitṛ) หาได้ยอมให้พร่องลงไม่.
Mantra 8
याद्राध्यं वरुणो योनिमप्यमनिशितं निमिषि जर्भुराणः । विश्वो मार्ताण्डो व्रजमा पशुर्गात्स्थशो जन्मानि सविता व्याकः ॥
ครรภ์อันเร้นลับในห้วงน้ำ ซึ่งวรุณะ (Varuṇa) ได้จัดเตรียมไว้—ไม่พลาดแม้เพียงชั่วพริบตา—ทำงานไม่หยุดยั้ง: ที่นั่น มารตาณฑะ (Mārtāṇḍa) ผู้เป็นสากล คือสุริยะดุจฝูงปศุสัตว์ ได้มาถึงคอก. สวิตฤ (Savitṛ) ได้แยกแยะและทำให้ประจักษ์ซึ่งกำเนิดทั้งหลาย ให้ตั้งอยู่ตามสถานีของตน.
Mantra 9
न यस्येन्द्रो वरुणो न मित्रो व्रतमर्यमा न मिनन्ति रुद्रः । नारातयस्तमिदं स्वस्ति हुवे देवं सवितारं नमोभिः ॥
วรตะ (vratá) แห่งความเป็นไปอันชอบธรรมของพระองค์ อินทร (Indra) ก็มิอาจทำให้พร่อง วรุณะก็มิอาจทำให้พร่อง มิตระ (Mitra) ก็มิอาจทำให้พร่อง อริยมัน (Aryaman) ก็มิอาจทำให้พร่อง แม้รุทระ (Rudra) ก็มิอาจทำให้พร่อง; และอำนาจฝ่ายศัตรูก็มิอาจโจมตีให้แตกสลายได้. เพื่อความสวัสดีของเรา ข้าพเจ้าขออัญเชิญเทพสวิตฤ (Savitṛ) องค์นั้น ณ ที่นี้ ด้วยนมัสการทั้งหลาย.
Mantra 10
भगं धियं वाजयन्तः पुरंधिं नराशंसो ग्नास्पतिर्नो अव्याः । आये वामस्य संगथे रयीणां प्रिया देवस्य सवितुः स्याम ॥
ขอให้นาราศัมสะ (Narāśaṃsa) และเจ้าแห่งถ้อยคำอันบันดาลใจ คุ้มครองเราเถิด เมื่อเราทำความคิดให้เป็นพาหะแห่งความอุดม—แสวงหาภคะ (Bhaga) และปุรันธิ (Purandhi) และในที่ประชุมแห่งทรัพย์สมบัติแห่งความปีติ ขอให้เราเป็นผู้เป็นที่รักของสวิตฤ (Savitṛ) เทพเจ้าเถิด
Mantra 11
अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात् । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे ॥
ขอให้ความอุดมอันพึงปรารถนานั้นมาถึงเรา—ซึ่งท่านประทานจากฟ้า จากสายน้ำ จากแผ่นดิน และขอให้สิ่งนั้นเป็นเพื่อความสงบและความเจริญแก่ผู้ขับสรรเสริญ เพื่อผู้เป็นที่สรรเสริญกว้างไกล คือสวิตฤ (Savitṛ) และเพื่อดวงจิตผู้สรรเสริญ
Savitṛ rises as the divine Impeller, taking his station and initiating the everlasting work of cosmic movement and sacrificial distribution.
His steadfast, conquering power pervades all moving beings as their desire/impulse, casting off ‘distorted formations’ and bringing the enduring waters in obedience to his divine ordinance.
The vision of Savitṛ’s vrata: a universal law that corrects distortion and restores right flow—cosmic, ritual, and vital—so that treasures and portions are rightly apportioned.
A direct prayer that Savitṛ’s granted, desirable plenitude—drawn from heaven, waters, and earth—come to the worshippers as peace and increase for the praising community.
svastau
anu vrataṃ savitur daivyasya
अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात् । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे ॥Savitṛ is the divine “Impeller” who awakens and sets all beings in motion, guiding them by cosmic law (ṛta/vrata) and granting auspicious well-being and prosperity.
That right movement in life and ritual comes from Savitṛ’s impulse: he corrects what is distorted, maintains order, and distributes the proper share of blessings to gods and humans.
It is especially fitting at dawn or before beginning an important action or ritual, to seek clarity, auspiciousness (svasti), and the successful flow of the undertaking.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.