
Sukta 10.87
Agni (protector against Rakṣas/Yātudhānas)
บทสวดนี้เป็นคำอัญเชิญเชิงคุ้มครองอันดุดันต่ออัคนีในฐานะ rakṣohaṇa—ผู้สังหารรากษัสและยาตุธาณะ—วอนให้พระองค์พิทักษ์ผู้บูชาทั้งกลางวันและกลางคืน และทำลายอำนาจศัตรู บทสวดเน้นย้ำให้อัคนีกลายเป็น “อาวุธ” ที่ทำงานจริงของมนตร์และไฟบูชา เผาผลาญ เปิดโปง และขับไล่ภัยเร้นลับ คำสาป และไสยเวท จุดมุ่งหมายของสุคตะนี้คือการปัดเป่าเคราะห์ร้าย: ชำระให้บริสุทธิ์ คุ้มครองพิธีกรรม และเสริมความมั่นคงภายในด้วยเจตจำนงอันลุกโชนของอัคนี
Mantra 1
रक्षोहणं वाजिनमा जिघर्मि मित्रं प्रथिष्ठमुप यामि शर्म । शिशानो अग्निः क्रतुभिः समिद्धः स नो दिवा स रिषः पातु नक्तम् ॥
ข้าพเจ้าจุดและเร่งเร้าพลังอันรวดเร็ว ผู้สังหารเหล่ารักษัส; ข้าพเจ้าเข้าไปหา มิตร (Mitra) ผู้ตั้งมั่นเป็นที่พึ่งอันเกื้อกูล. อัคนี (Agni) ผู้ลุกโชติช่วงด้วยเจตจำนง (kratu) ทั้งหลาย ผู้ถูกจุดด้วยการกระทำของเรา—ขอท่านคุ้มครองเรากลางวัน และคุ้มครองเราจากอันตรายในยามราตรี.
Mantra 2
अयोदंष्ट्रो अर्चिषा यातुधानानुप स्पृश जातवेदः समिद्धः । आ जिह्वया मूरदेवान्रभस्व क्रव्यादो वृक्त्व्यपि धत्स्वासन् ॥
โอ ชาตเวทัส (Jātavedas) ผู้ลุกไหม้เต็มที่ จงแตะต้องเหล่ายาตุธานะ (yātudhāna) ด้วยเปลวเพลิงของท่าน ด้วยเขี้ยวเหล็ก. จงใช้ลิ้นคว้าจับพวกหยาบช้าไร้เทพ. จงฟันพวกเขาให้ราบ—ขอให้ผู้กินของดิบ (kravyād) นั่งมั่นและเกาะกุมพวกเขาไว้แน่น.
Mantra 3
उभोभयाविन्नुप धेहि दंष्ट्रा हिंस्रः शिशानोऽवरं परं च । उतान्तरिक्षे परि याहि राजञ्जम्भैः सं धेह्यभि यातुधानान् ॥
โอราชาผู้คุ้มครองสองชั้น จงตั้งเขี้ยวของท่าน—ดุร้ายและลุกโพลง ทั้งเบื้องล่างและเบื้องบน. และจงเวียนไปทั่วในอันตริกษะ (antarikṣa) แดนกลาง. ด้วยขากรรไกรของท่านจงบีบเข้าหาเหล่ายาตุธานะ (yātudhāna) และบดขยี้พวกเขา.
Mantra 4
यज्ञैरिषूः संनममानो अग्ने वाचा शल्याँ अशनिभिर्दिहानः । ताभिर्विध्य हृदये यातुधानान्प्रतीचो बाहून्प्रति भङ्ध्येषाम् ॥
โอ้พระอัคนี ทรงดัดธนูของพระองค์ด้วยพิธีบูชายัญ ทรงลับลูกศรด้วยวาจาและทรงหล่อหลอมดั่งสายฟ้าฟาด โปรดแทงยาตุธานะเหล่านั้นที่หัวใจ โปรดหักแขนของพวกมันที่ฟาดฟันต่อกระบวนการอันชอบธรรม
Mantra 5
अग्ने त्वचं यातुधानस्य भिन्धि हिंस्राशनिर्हरसा हन्त्वेनम् । प्र पर्वाणि जातवेदः शृणीहि क्रव्यात्क्रविष्णुर्वि चिनोतु वृक्णम् ॥
โอ้พระอัคนี โปรดผ่าผิวหนังของยาตุธานะ ขอให้สายฟ้าอันดุร้ายตีพวกมันด้วยแสงสว่าง โปรดทุบข้อต่อของมันให้แตกออก โอ้ชาตเวทัส ขอให้ผู้กินเนื้อดิบ ผู้ที่กลืนกิน เก็บกินซากที่ถูกตัดทิ้ง
Mantra 6
यत्रेदानीं पश्यसि जातवेदस्तिष्ठन्तमग्न उत वा चरन्तम् । यद्वान्तरिक्षे पथिभिः पतन्तं तमस्ता विध्य शर्वा शिशानः ॥
ที่ใดที่พระองค์ทอดพระเนตรเห็นเขาในบัดนี้ โอ้ชาตเวทัส ไม่ว่าจะยืนนิ่งหรือเคลื่อนไหว หรือบินอยู่ในอากาศตามเส้นทางต่างๆ โปรดแทงเขาที่นั่นด้วยศาสตราของพระองค์ โอ้พระธนูไฟผู้ทรงพลังอันคมกริบ
Mantra 7
उतालब्धं स्पृणुहि जातवेद आलेभानादृष्टिभिर्यातुधानात् । अग्ने पूर्वो नि जहि शोशुचान आमादः क्ष्विङ्कास्तमदन्त्वेनीः ॥
ผู้ที่ถูกจับกุมแล้ว—ขอท่านชาตเวทัส (Jātavedas) จงช่วยกู้เขาให้พ้นจากยาตุธานะ (yātudhāna) ผู้แทงด้วยหอก. โอ อัคนี (Agni) ผู้ลุกโพลงเป็นผู้มาก่อน จงฟาดฟันให้เขาล้มลง; ขอเหล่าผู้กินของดิบ—พลังที่กัดกร่อน—จงกลืนกินผู้นั้นเสีย เถิด, โอพลังที่พุ่งฉับไวทั้งหลาย.
Mantra 8
इह प्र ब्रूहि यतमः सो अग्ने यो यातुधानो य इदं कृणोति । तमा रभस्व समिधा यविष्ठ नृचक्षसश्चक्षुषे रन्धयैनम् ॥
ณ ที่นี้ จงประกาศเถิด โออัคนี—ว่าเขาเป็นผู้ใด; ยาตุธานะ (yātudhāna) ผู้ใดกันที่กระทำสิ่งนี้. จงฉวยเขาไว้ด้วยสมิธ (samidh) คือฟืนบูชาของท่าน, โอผู้เยาว์ที่สุด; จงทำให้เขายอมจำนนต่อการเห็นของผู้เห็นมนุษย์—ให้เขาพ่ายต่อดวงตาแห่งปัญญาแท้.
Mantra 9
तीक्ष्णेनाग्ने चक्षुषा रक्ष यज्ञं प्राञ्चं वसुभ्यः प्र णय प्रचेतः । हिंस्रं रक्षांस्यभि शोशुचानं मा त्वा दभन्यातुधाना नृचक्षः ॥
ด้วยดวงตาอันคมกล้า จงพิทักษ์ยัญพิธีเถิด โออัคนี; จงนำมันไปข้างหน้า สู่เหล่าวาสุ (Vasus) โอผู้รู้แจ้ง. จงลุกโพลงเข้าต้านเหล่ารักษัส (rakṣas) อันดุร้าย; ขออย่าให้ยาตุธานะ (yātudhāna) หลอกลวงท่านได้ โอผู้เห็นเพื่อมนุษย์ทั้งหลาย.
Mantra 10
नृचक्षा रक्षः परि पश्य विक्षु तस्य त्रीणि प्रति शृणीह्यग्रा । तस्याग्ने पृष्टीर्हरसा शृणीहि त्रेधा मूलं यातुधानस्य वृश्च ॥
โอ อัคนี (Agni) ผู้เห็นด้วยดวงตาแห่งวิญญาณ จงมองรอบไปท่ามกลางถิ่นอาศัยทั้งหลายเพื่อค้นหาแรงแห่งรักษัส (Rakṣas) จงฟันล้มแนวหน้าสามประการของมัน; ด้วยฤทธานุภาพอันร้อนแรงของท่าน จงตัดเครื่องค้ำหลังของมัน และจงตัดรากของยาตุธานะ (yātudhāna ผู้กลืนกิน) ให้ขาดเป็นสามทางเถิด.
Mantra 11
त्रिर्यातुधानः प्रसितिं त एत्वृतं यो अग्ने अनृतेन हन्ति । तमर्चिषा स्फूर्जयञ्जातवेदः समक्षमेनं गृणते नि वृङ्धि ॥
ขอให้ยาตุธานะ (yātudhāna) ตกสู่บ่วงของท่านถึงสามครั้ง โอ อัคนี (Agni)—ผู้นั้นผู้ทำร้ายฤตะ (R̥ta ระเบียบสัจธรรม) ด้วยความเท็จ โอ ชาตเวทัส (Jātavedas) จงฟาดเขาด้วยเปลวเพลิงของท่านให้สะท้าน แล้วจงโค่นและบดขยี้เขาต่อหน้าต่อตาผู้ขับสรรเสริญท่านเถิด.
Mantra 12
तदग्ने चक्षुः प्रति धेहि रेभे शफारुजं येन पश्यसि यातुधानम् । अथर्ववज्ज्योतिषा दैव्येन सत्यं धूर्वन्तमचितं न्योष ॥
โอ อัคนี (Agni) จงประทานดวงตานั้นแก่ผู้ขับสรรเสริญ—ดวงตาแห่งญาณที่ทำลายกีบเท้า ซึ่งท่านใช้มองเห็นยาตุธานะ (yātudhāna) แล้วดุจอถรรพวัน (Atharvan) ด้วยแสงทิพย์ จงฟาดฟันให้ล้มและขับไล่ผู้บิดเบือนผู้ไร้สำนึก ผู้เข้าทำร้ายสัจจะเถิด.
Mantra 13
यदग्ने अद्य मिथुना शपातो यद्वाचस्तृष्टं जनयन्त रेभाः । मन्योर्मनसः शरव्या जायते या तया विध्य हृदये यातुधानान् ॥
หากในวันนี้ โออัคนี จากพลังคู่ภายในบังเกิดคำสาป และหากฤๅษีผู้เห็นแจ้งก่อกำเนิดวาจาที่ลับคมดุจคมมีด—แล้วจากความพิโรธแห่งจิตย่อมเกิดศรที่พุ่งฉับไว; ด้วยศรนั้นจงแทงยาตุธานะ (yātudhāna) ให้ถึงกลางดวงใจ.
Mantra 14
परा शृणीहि तपसा यातुधानान्पराग्ने रक्षो हरसा शृणीहि । परार्चिषा मूरदेवाञ्छृणीहि परासुतृपो अभि शोशुचानः ॥
ด้วยตปัส (tapas) อันเร่าร้อนของท่าน จงขับยาตุธานะ (yātudhāna) ให้ไกลไปเถิด โออัคนี; ด้วยพลังอันกร้าวกล้าของท่าน จงขับรากษัส (rakṣas) ให้ไกลไปเถิด. ด้วยเปลวเพลิงของท่าน จงขับเทพเทียมให้ไกลไป; จงลุกโพลงแล้วขับผู้ที่กินลมหายใจให้ไกลไป.
Mantra 15
पराद्य देवा वृजिनं शृणन्तु प्रत्यगेनं शपथा यन्तु तृष्टाः । वाचास्तेनं शरव ऋच्छन्तु मर्मन्विश्वस्यैतु प्रसितिं यातुधानः ॥
ขอให้เหล่าเทพในวันนี้ขับไล่ความชั่วอันคดเคี้ยว; ขอให้คำสาปที่ลับคมย้อนกลับไปสู่ผู้นั้น. ขอให้ศรแห่งวาจาทิ่มแทงผู้ลักขโมยพระวาจา ณ ข้อต่ออันเป็นจุดตาย; ขอให้ยาตุธานะ (yātudhāna) เข้าไปสู่บ่วงแหสากล—บ่วงแห่งธรรมจักรวาล.
Mantra 16
यः पौरुषेयेण क्रविषा समङ्क्ते यो अश्व्येन पशुना यातुधानः । यो अघ्न्याया भरति क्षीरमग्ने तेषां शीर्षाणि हरसापि वृश्च ॥
ยาตุธานะใดที่เจิมตัวเองด้วยเนื้อมนุษย์ หรือด้วยสัตว์ม้า และใครก็ตามที่นำน้ำนมของวัวที่ไม่ถูกฆ่ามา โอ้พระอัคนี ขอให้พระองค์ตัดศีรษะของพวกมันด้วยพลังอันรุนแรง
Mantra 17
संवत्सरीणं पय उस्रियायास्तस्य माशीद्यातुधानो नृचक्षः । पीयूषमग्ने यतमस्तितृप्सात्तं प्रत्यञ्चमर्चिषा विध्य मर्मन् ॥
น้ำนมตลอดปีของวัวอันสว่าง ขออย่าให้ยาตุธานะได้ลิ้มลอง โอ้ผู้ทรงเห็นวิญญาณ ใครก็ตามที่แสวงหาจะดื่มน้ำอมฤต ขอให้พระองค์หันกลับมาแทงเขาด้วยเปลวไฟที่จุดชีวิต
Mantra 18
विषं गवां यातुधानाः पिबन्त्वा वृश्च्यन्तामदितये दुरेवाः । परैनान्देवः सविता ददातु परा भागमोषधीनां जयन्ताम् ॥
ขอให้ยาตุธานะทั้งหลายดื่มพิษของวัว ขอให้ผู้กระทำชั่วถูกตัดขาดไปเพื่อพระอทิติ ขอให้พระสวิตาเทพเนรเทศพวกมันไปไกล ขอให้พวกมันสูญเสียส่วนแบ่งแห่งพืชพรรณบำบัดและพ่ายแพ้
Mantra 19
सनादग्ने मृणसि यातुधानान्न त्वा रक्षांसि पृतनासु जिग्युः । अनु दह सहमूरान्क्रव्यादो मा ते हेत्या मुक्षत दैव्यायाः ॥
แต่ดึกดำบรรพ์มา โออัคนี ท่านสังหารยาตุธานะ (yātudhāna); เหล่ารักษัส (rakṣas) มิได้พิชิตท่านในศึกสงครามทั้งหลาย. จงเผาผลาญติดตามพวกกินซากศพ (kravyād) ผู้ลวงล่ออันแข็งกล้า; ขออย่าให้พวกเขาหลุดรอดจากอำนาจแห่งศาสตราอันศักดิ์สิทธิ์ของท่าน (heti) เลย.
Mantra 20
त्वं नो अग्ने अधरादुदक्तात्त्वं पश्चादुत रक्षा पुरस्तात् । प्रति ते ते अजरासस्तपिष्ठा अघशंसं शोशुचतो दहन्तु ॥
โออัคนี ขอท่านคุ้มครองเราจากเบื้องล่างและเบื้องบน; คุ้มครองเราจากเบื้องหลังและเบื้องหน้าเช่นกัน. เพื่อตอบรับท่าน ขอให้เปลวเพลิงของท่าน—ไม่รู้ชราและเร่าร้อนยิ่ง—เผาผลาญพลังแห่งวาจาร้าย (aghá-śaṃsa) ที่เดือดดาลและมุ่งทำร้ายให้สิ้นไป.
Mantra 21
पश्चात्पुरस्तादधरादुदक्तात्कविः काव्येन परि पाहि राजन् । सखे सखायमजरो जरिम्णेऽग्ने मर्ताँ अमर्त्यस्त्वं नः ॥
จากเบื้องหลัง จากเบื้องหน้า จากเบื้องล่าง จากเบื้องบน—โออัคนีผู้ทรงราชา ผู้เป็นกวีทิพย์ (kaví) ด้วยพลังแห่งกวีนิพนธ์ศักดิ์สิทธิ์ (kāvya) ขอจงโอบล้อมคุ้มครอง. โอสหาย จงเป็นสหายแก่เราผู้ต้องเสื่อมสลาย; โอผู้ไม่ตาย ท่านจงพิทักษ์ปวงมนุษย์ผู้เป็นมรรตยะทั้งหลาย.
Mantra 22
परि त्वाग्ने पुरं वयं विप्रं सहस्य धीमहि । धृषद्वर्णं दिवेदिवे हन्तारं भङ्गुरावताम् ॥
รอบพระองค์ โอ อัคนี เราทั้งหลายก่อขึ้นดุจป้อมปราการ—รอบพระองค์ ผู้เป็นฤๅษีผู้ดลใจ ผู้ทรงฤทธิ์ เราตั้งจิตภาวนาไว้ วันแล้ววันเล่า เราถือพระองค์เป็นผู้เปล่งเพลิงองอาจ ผู้สังหารเหล่าผู้ทำลายและผู้ก่อความปั่นป่วน
Mantra 23
विषेण भङ्गुरावतः प्रति ष्म रक्षसो दह । अग्ने तिग्मेन शोचिषा तपुरग्राभिॠष्टिभिः ॥
ด้วยฤทธิ์อันเป็นพิษของพระองค์ จงเผาผลาญและผลักกลับเหล่ารักษัส—ผู้ทำลายและบิดเบือน โอ อัคนี ด้วยเปลวเพลิงอันคมกล้า ด้วยปลายหอกที่มีความร้อนแรงเป็นแนวหน้า จงเผาผลาญพวกเขาให้สิ้น
Mantra 24
प्रत्यग्ने मिथुना दह यातुधाना किमीदिना । सं त्वा शिशामि जागृह्यदब्धं विप्र मन्मभिः ॥
โอ อัคนี จงเผาผลาญและผลักกลับเป็นคู่ ๆ เหล่ายาตุธานะและกิมีดิน ข้าพเจ้าลับพระองค์ให้เต็มกำลัง; จงตื่น—จงเฝ้าระวัง โอ ผู้เป็นวิปร ผู้ไม่อาจถูกลวง ด้วยมโนภาพแห่งความคิดของเราทั้งหลาย
Mantra 25
प्रत्यग्ने हरसा हरः शृणीहि विश्वतः प्रति । यातुधानस्य रक्षसो बलं वि रुज वीर्यम् ॥
โอ อัคนี ด้วยพลังอันดุเดือดของท่าน จงหันกลับมาจากทุกทิศแล้วสดับฟังเถิด จงทลายกำลังและฤทธานุภาพอันได้ผลของยาตุธานะ (yātudhāna) ผู้เป็นรากษัส (rakṣas) ให้แตกสิ้น
Agni is kindled as the swift rakṣas-slayer and approached as a firm refuge and friend, asked to protect by day and by night (10.87.1).
The hymn intensifies into a battle-liturgy: Agni is urged to detect, burn, and repel Yātudhānas/Rakṣas; speech, wrath, and intention are forged into mantra-weapons aimed at inner and outer hostility (cf. 10.87.13).
Mantra-force becomes an ‘arrow’ born from concentrated mind and controlled fury, striking the Yātudhānas in the heart—Agni as the directing intelligence of the attack (10.87.13).
A final, all-direction appeal: Agni, with fierce radiance, is asked to listen from every side and to shatter the strength and efficacy of the hostile beings, sealing protection (10.87.25).
rakṣohaṇaṃ
manyor manasaḥ śaravyā
balaṃ vi ruja vīryam
It is a protection hymn to Agni, asking him to destroy Rakṣas and Yātudhānas (harmful, obstructive forces) and to guard the worshipper and the ritual space day and night.
The hymn treats mantra and focused will as a spiritual weapon: inner clarity and disciplined force are directed to break the hidden source of fear, hostility, or harmful influence at its root.
It is recited with fire offerings (especially ghee and fuel) as a rakṣoghna recitation—meant to purify, set protective boundaries, and remove unseen obstacles, often at evening/night or during regular fire-tending.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.