Sukta 191
Sukta 1.191
Apotropaic force against unseen afflictors (often read as disease/poison/hostile beings; devatā assignment varies in traditions)
บทสวดนี้เป็นคาถาป้องกันเพื่อขับไล่ผู้ก่อทุกข์ที่มองไม่เห็น—ซึ่งมักตีความว่าเป็นพิษ เชื้อโรค ภูตผีศัตรู หรืออันตรายทางไสยที่ “เกาะติด” มนุษย์ บทสวดเอ่ยนามและทำให้ฤทธิ์ของเหล็กในและพิษที่ซ่อนเร้นสงบลง แล้วอัญเชิญสุริยะ/อาทิตยะผู้กำลังขึ้นเป็นผู้เปิดเผยยิ่งใหญ่ ผู้ทำลายสิ่งที่ทำงานอย่างลับเร้น ตอนจบมีน้ำเสียงเป็นยาถอนและประกาศชัยว่า พิษถูกทำให้ “ไร้รส” คือหมดอำนาจ
Mantras
Mantra 1
कङ्कतो न कङ्कतोऽथो सतीनकङ्कतः । द्वाविति प्लुषी इति न्यदृष्टा अलिप्सत ॥
มิใช่เหล็กในที่เห็นได้ มิใช่เหล็กในที่เห็นได้—และก็มิใช่เหล็กในที่ซ่อนเร้น เขาว่า “สอง” ว่า “คู่ที่กัด” เหล่าผู้มองไม่เห็นได้เกาะติดและรัดรึงเราไว้แล้ว
Mantra 2
अदृष्टान्हन्त्यायत्यथो हन्ति परायती । अथो अवघ्नती हन्त्यथो पिनष्टि पिंषती ॥
เหล่าผู้มองไม่เห็นนั้น นางตีเมื่อมา และตียามจากไป นางตีเมื่อฟาดลง และบดขยี้เมื่อโม่—ดังนี้ ความทุกข์ทนย่อมถูกหักทำลายในทุกอิริยาบถ
Mantra 3
शरासः कुशरासो दर्भासः सैर्या उत । मौञ्जा अदृष्टा वैरिणाः सर्वे साकं न्यलिप्सत ॥
หมู่แห่งกก, หมู่แห่งกุศะ (kuśa), หมู่แห่งดัรภะ (darbha), และไซริยา (sairyā) ด้วย; อีกทั้งหมู่แห่งมุญชะ (muñja)—ศัตรูผู้มองไม่เห็นทั้งปวง—พร้อมกันได้เกาะเกี่ยวตรึงแน่นอยู่. ขอให้ตาข่ายแห่งความยึดติดนี้ถูกเปิดเผยและคลี่คลายให้หลุดพ้น.
Mantra 4
नि गावो गोष्ठे असदन्नि मृगासो अविक्षत । नि केतवो जनानां न्यदृष्टा अलिप्सत ॥
ขอให้โคทั้งหลายลงนั่งในคอกของตน ตั้งมั่นในที่อันควร; ขอให้หมู่สัตว์ป่าผู้กระสับกระส่ายสงบลง. ขอให้เคตุ (ketu: แสงแห่งการรู้จำแนก) ในหมู่มนุษย์ลดลงสู่ความกระจ่างอันสงบ; ขอให้พลังศัตรูที่มองไม่เห็นสูญสิ้นการยึดเกาะ แล้วเลื่อนหลุดไป.
Mantra 5
एत उ त्ये प्रत्यदृश्रन्प्रदोषं तस्करा इव । अदृष्टा विश्वदृष्टाः प्रतिबुद्धा अभूतन ॥
พลังเหล่านี้เอง—ดุจโจรยามสนธยา—ถูกนำออกมาให้เห็นและถูกเผชิญหน้า. สิ่งที่มองไม่เห็นกลับเป็นสิ่งที่มองเห็น; เมื่อถูกปลุกให้ตื่นสู่การเห็นอันทั่วสากล (viśva-dṛṣṭi) ก็ถูกสกัดกั้นและถูกเปิดโปง.
Mantra 6
द्यौर्वः पिता पृथिवी माता सोमो भ्रातादितिः स्वसा । अदृष्टा विश्वदृष्टास्तिष्ठतेलयता सु कम् ॥
สวรรค์เป็นบิดาของท่าน แผ่นดินเป็นมารดาของท่าน; โสมะ (Soma) เป็นพี่น้องของท่าน และอทิติ (Aditi) เป็นพี่น้องสตรีของท่าน. โอเหล่าผู้เร้นลับ บัดนี้ถูกสายตาแห่งสากลเพ่งเห็นแล้ว จงหยุดนิ่งและตั้งอยู่ จงสงบระงับ; ขอให้ ณ ที่นี้มีความผาสุกแท้และความถูกต้องเที่ยงธรรม.
Mantra 7
ये अंस्या ये अङ्ग्याः सूचीका ये प्रकङ्कताः । अदृष्टाः किं चनेह वः सर्वे साकं नि जस्यत ॥
เหล่าผู้ทิ่มแทงและเกาะเกี่ยว—ผู้ฉวยที่บ่า ผู้รัดที่แขนขา ผู้แทงดุจเข็ม ผู้ฟาดด้วยเหล็กในที่ซ่อนเร้น—โอผู้มองไม่เห็นเอ๋ย ที่นี่มิใช่ที่ของท่านทั้งหลาย. ท่านทั้งปวงพร้อมกัน จงถูกกดลงและขับให้พ้นไป.
Mantra 8
उत्पुरस्तात्सूर्य एति विश्वदृष्टो अदृष्टहा । अदृष्टान्त्सर्वाञ्जम्भयन्त्सर्वाश्च यातुधान्यः ॥
จากเบื้องหน้า สุริยะย่อมอุบัติขึ้น—เป็นที่เห็นของสากล เป็นผู้สังหารสิ่งเร้นลับ. พระองค์บดขยี้ศัตรูที่ซ่อนเร้นทั้งปวง และทรงทำลายอำนาจยาตุธานะ (yātu-dhāna) ทุกประการ—ผู้บิดเบือนและเขมือบกลืนความเป็นอยู่.
Mantra 9
उदपप्तदसौ सूर्यः पुरु विश्वानि जूर्वन् । आदित्यः पर्वतेभ्यो विश्वदृष्टो अदृष्टहा ॥
สุริยะองค์นั้นผุดพุ่งขึ้น เบียดกร่อนให้ร่อยหรอซึ่งความเคลื่อนไหวอันเป็นปฏิปักษ์ทั้งปวงมากมาย อาทิตยะ (Āditya) ผุดขึ้นพ้นภูผา—ผู้เห็นทั่วสากล ผู้ทำลายสิ่งที่ทำงานอย่างเร้นลับ.
Mantra 10
सूर्ये विषमा सजामि दृतिं सुरावतो गृहे । सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥
ข้าพเจ้าขว้างพิษนี้ไปสู่สุริยะ ขว้างลงสู่ถุงหนังในเรือนแห่งสุรา ถึงกระนั้นเขาก็มิได้ตาย—เราก็มิได้ตาย; ขอให้ความผูกพันกับมันอยู่ไกลนัก โอ้ผู้ตั้งมั่นในแสงสีทองแดงอ่อน น้ำผึ้งได้ทำให้ท่านเป็นความหวาน; ความหวานย่อมครอบงำความขม.
Mantra 11
इयत्तिका शकुन्तिका सका जघास ते विषम् । सो चिन्नु न मराति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥
แม้เหล่าสัตว์ปีกตัวน้อยจะกลืนพิษของท่านเข้าไปพร้อมกัน เขาก็มิได้ตาย—เราก็มิได้ตาย; ขอให้ความเกี่ยวข้องกับมันอยู่ไกลนัก โอ้ผู้ตั้งมั่นในแสงทอง ความหวานทำให้ท่านเป็นความหวาน: พลังแห่งความรื่นรมย์แปรผลแห่งพิษ.
Mantra 12
त्रिः सप्त विष्पुलिङ्गका विषस्य पुष्यमक्षन् । ताश्चिन्नु न मरन्ति नो वयं मरामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥
สามครั้งเจ็ด นามว่า วิษปุลิงคกา (viṣpuliṅgakā) ได้ลิ้มรสความงอกงามแห่งพิษ; ถึงกระนั้นนางทั้งหลายก็มิได้ตาย—เราทั้งหลายก็มิได้ตาย; ขอความผูกพันกับพิษนั้นจงอยู่ไกลจากเรา. ตั้งมั่นในรัศมีทองคำ ความหวาน (madhu) ทำท่านให้หวาน; พลังแห่งความรื่นรมย์ (madhulā) ลบล้างบัญชาแห่งพิษ.
Mantra 13
नवानां नवतीनां विषस्य रोपुषीणाम् । सर्वासामग्रभं नामारे अस्य योजनं हरिष्ठा मधु त्वा मधुला चकार ॥
ด้วยพิษเก้าสิบเก้าประการ และเหล่าพิษที่แพร่ขยายของมัน ข้าพเจ้าได้ยึดเอานามของมันทั้งปวงไว้แล้ว. ขอความผูกพันกับพิษนั้นจงอยู่ไกลจากเรา. ตั้งมั่นในรัศมีทองคำ ความหวาน (madhu) ทำท่านให้หวาน; พลังแห่งความรื่นรมย์ (madhulā) ครอบงำพิษทุกรูปด้วยการรู้ชื่อของมัน.
Mantra 14
त्रिः सप्त मयूर्यः सप्त स्वसारो अग्रुवः । तास्ते विषं वि जभ्रिर उदकं कुम्भिनीरिव ॥
สามครั้งเจ็ด คือพลังอันสว่างดุจนกยูง; เจ็ดพี่น้องผู้ก้าวนำหน้า ได้ขนพิษของท่านออกไป แยกออกแล้วสาดทิ้ง—ดุจสตรีผู้มีหม้อน้ำยกน้ำขึ้นแล้วเคลื่อนย้ายออกไป; ฉันนั้นแล นางทั้งหลายดึงพิษออกจากความเป็นอยู่.
Mantra 15
इयत्तकः कुषुम्भकस्तकं भिनद्म्यश्मना । ततो विषं प्र वावृते पराचीरनु संवतः ॥
ข้าพเจ้า อิยัตตกะ (Iyattaka) พร้อมด้วย กุษุมภกะ (Kuṣumbhaka) ใช้ก้อนศิลากระแทกทำลายต้นตอแห่งพิษ; ครั้นแตกแล้ว พิษนั้นหันออกไปภายนอก กลิ้งไกลออกไป ถอยร่นไปตามวิถีแห่งกาลเวลาที่ร่วงโรยผ่านไป.
Mantra 16
कुषुम्भकस्तदब्रवीद्गिरेः प्रवर्तमानकः । वृश्चिकस्यारसं विषमरसं वृश्चिक ते विषम् ॥
กุษุมภกะ (Kuṣumbhaka) กล่าวถ้อยคำนี้เมื่อก้าวออกมาจากภูเขา: “พิษของแมงป่องไร้แก่นสาร ไร้รสชาติ; แมงป่องเอ๋ย พิษของเจ้าจงไร้รส ไร้ฤทธิ์เถิด.”
Frequently Asked Questions
It is a protective hymn that confronts hidden, unseen afflictors—often understood as poison, disease-agents, or hostile forces—and drives them away through mantra and the power of solar revelation.
Because the Sun is portrayed as “all-seeing” and as the destroyer of what works invisibly (adṛṣṭahā). The hymn uses sunlight as a symbol and force of exposure that breaks hidden harm.
Several verses explicitly speak in an antidote style and one verse directly addresses scorpion venom. In practice, it is also applied more broadly for protection from unseen troubles, fear, and sudden afflictions.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.