Rig Veda 1.184.5 — Mandala 1, Sukta 184, Mantra 5

Sukta 1.184

Rishi: Agastya

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Jagatī (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

एष वां स्तोमो अश्विनावकारि मानेभिर्मघवाना सुवृक्ति । यातं वर्तिस्तनयाय त्मने चागस्त्ये नासत्या मदन्ता ॥

Transliteration

eṣá vām stómó aśvināv akāri mā́nebhir maghavānā suvṛ́kti | yā́taṃ vartís tanáyāya tmáne cāgastyé nāsatyā mádantā ||

Translation

โอ อัศวิน (Aśvin) บทสรรเสริญนี้เพื่อท่านทั้งสองได้ถูกรังสรรค์ด้วยฉันทลักษณ์—โอผู้เอื้อเฟื้อ เป็นถ้อยคำที่ร้อยเรียงงดงาม. จงเสด็จมาสู่จุดหักเห (vartis) ของเรา เพื่อเด็กน้อย และเพื่ออาตมัน (tman) ด้วย. และในเครื่องบูชาของ อคัสตยะ (Agastya) โอ นาสัตยะ (Nāsatyā) จงเสวยความรื่นรมย์เถิด.

Word by Word

• एषः: this (here)
• एषः: Kartā (of ‘अकारि’) / विषय-निर्देश
• Type: Pronoun (Demonstrative)
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-

• वाम्: of/for you two
• वाम्: Sampradāna (to/for you two) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम) → वाम्

• स्तोमः: hymn of praise
• स्तोमः: Kartā (agent/subject of ‘अकारि’)
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• अश्विनौ: O Aśvins (you two)
• अश्विनौ: Sampradāna (addressees) / सम्बोधन
• Type: Noun (Dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• अकारि: has been made / was composed
• अकारि: Kriyā (verbal action): ‘was made/composed’
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• मानेभिः: with honours / with reverences
• मानेभिः: Karaṇa (instrument/means)
• Type: Noun
• Root: मान (प्रातिपदिक; ‘honour/esteem’, also ‘measure’ in other contexts)

• मघवाना: O bountiful ones
• मघवाना: सम्बोधन (address to the Aśvins) / गुण-विशेषण
• Type: Adjective (epithet)
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; ‘bountiful, generous’)

• सुवृक्ति: a well-fashioned hymn
• सुवृक्ति: Kartā / apposition to ‘स्तोमः’ (a well-formed praise)
• Type: Noun
• Root: सु-वृक्ति (प्रातिपदिक; su- + vṛkti ‘well-turned utterance/praise’)

• यातम्: come, go (you two)!
• यातम्: Kriyā (injunction to the Aśvins)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• वर्तिः: a course / path
• वर्तिः: Karma (object of ‘यातम्’: take/come by a course)
• Type: Noun
• Root: वर्ति (प्रातिपदिक; ‘course/track/turning’, also ‘path’)

• तनयाय: for (my/our) offspring
• तनयाय: Sampradāna (for the child/offspring)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक; ‘offspring, son’)

• त्मने: for oneself
• त्मने: Sampradāna (for oneself)
• Type: Noun
• Root: त्मन् (प्रातिपदिक; ‘self, person’)

• च: and
• च: — (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अगस्त्ये: in/at (the place/rite of) Agastya
• अगस्त्ये: Adhikaraṇa (locative: in/at Agastya’s [house/rite])
• Type: Noun (Proper)
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक; proper name)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: सम्बोधन (address)
• Type: Noun (Dual epithet)
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; epithet of the Aśvins)

• मदन्ता: rejoicing, exhilarated (you two)
• मदन्ता: सम्बोधन / गुण-विशेषण (describing the Aśvins)
• Type: Participle (present active) used as epithet
• Root: मद् (धातु) → मदन्त (वर्तमान-कृदन्त) + द्विवचन-सम्बोधन