Rig Veda 1.128.6: Mandala 1, Sukta 128, Mantra 6

Sukta 1.128

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for the section; RV 1.128 also Agni hymn in the same family transmission)

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

विश्वो विहाया अरतिर्वसुर्दधे हस्ते दक्षिणे तरणिर्न शिश्रथच्छ्रवस्यया न शिश्रथत् । विश्वस्मा इदिषुध्यते देवत्रा हव्यमोहिषे । विश्वस्मा इत्सुकृते वारमृण्वत्यग्निर्द्वारा व्यृण्वति ॥

Transliteration

víśvo víhāyā aratír vásur dadhe háste dákṣiṇe táraṇir ná śiśrathac chravasyáyā ná śiśrathat | víśvasmā íd iṣudhyate deva-trā́ havyám ā́ ūhiṣe | víśvasmā ít su-kṛté vā́ram ṛṇvaty agnír dvā́rā ví ṛṇvati ||

Translation

ท่านผู้แผ่ไปไกล (vi-hāya) ผู้เป็นสากล เป็นทูตแห่งการกระทำอันชอบ (arati) ย่อมวางทรัพย์ (vasu) ไว้ในมือขวา; ท่านไม่หย่อนยาน ดุจนักวิ่งผู้ว่องไว ไม่หย่อนยานแม้เพื่อเกียรติยศ (śravas). เพราะแท้จริงเพื่อทุกผู้คน ท่านติดอาวุธให้แก่แรงดลใจของตน เพื่อขนส่งเครื่องบูชาไปสู่เหล่าเทพ. เพื่อผู้กระทำความดีทั้งปวง (su-kṛta) อัคนี (Agni) เปิดที่ล้อม (vāra); อัคนีเปิดประตูทั้งหลาย (dvārā) ให้กว้างออก.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विश्वः: all, the whole (one)
• विश्वः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• विहायाः: of the sky/expanse
• विहायाः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विहायस् (प्रातिपदिक)

• अरतिः: the goer/driver; (here) the guiding power
• अरतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अरति (प्रातिपदिक)

• वसुः: the good/wealth; (epithet) beneficent one
• वसुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• दधे: has placed/has set
• दधे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• हस्ते: in the hand
• हस्ते: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)

• दक्षिणे: right
• दक्षिणे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)

• तरणिः: the crosser/saviour
• तरणिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: तरणि (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• शिश्रथत्: loosened/slackened
• शिश्रथत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: श्रथ् (धातु)

• श्रवस्यया: with/through fame, glorious renown
• श्रवस्यया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: श्रवस्या (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• शिश्रथत्: loosened/slackened
• शिश्रथत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: श्रथ् (धातु)

• विश्वस्मै: to everyone/to all
• विश्वस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (अव्यय)

• इषुध्यते: bestirs himself/is eager
• इषुध्यते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: इषुध्य (धातु; denom./intensive sense ‘to be eager/active’)

• देवत्रा: toward the gods, in the divine way
• देवत्रा: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: देवत्रा (अव्यय)

• हव्यम्: oblation, offering
• हव्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक)

• ओहि॑षे: you convey/bring
• ओहि॑षे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वह्/ऊह् (धातु; RV form ओहि- ‘to convey/bring’)

• विश्वस्मै: to everyone/to all
• विश्वस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (अव्यय)

• सुकृते: to the well-doer / for good deed
• सुकृते: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective
• Root: सुकृत (प्रातिपदिक)

• वारम्: choice, boon, protection
• वारम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वार (प्रातिपदिक)

• ऋण्वति: reaches/grants
• ऋण्वति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: ऋ (धातु; ‘to go/attain’, RV usage ‘to reach/grant’)

• अग्निः: Agni (Fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• द्वाराः: doors, gates
• द्वाराः: Karma
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• ऋण्वति: opens/sets in motion (here: opens)
• ऋण्वति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: ऋ (धातु)