Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

तयोस्तुधनुषीश्रेष्ठेबाहुभिःपरिघोपमैः ।।।।विकृष्यमाणेबलवत् क्रौञ्चविवचुकूजतुः ।

tayos tu dhanuṣī śreṣṭhe bāhubhiḥ parighopamaiḥ | vikṛṣyamāṇe balavat krauñcaviva cukūjataḥ ||

แต่ครั้นคันศรอันยอดเยี่ยมทั้งสองถูกดึงอย่างแรงกล้า ด้วยแขนดุจท่อนเหล็ก ก็ส่งเสียงกังวานดุจเสียงร้องของนกเครานจา

तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, द्विवचनम्; सर्वनाम
तुindeed
तु:
अव्यय (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
धनुषीtwo bows
धनुषी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्
श्रेष्ठेexcellent
श्रेष्ठे:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम् (to धनुषी)
बाहुभिःwith arms
बाहुभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
परिघोपमैःlike iron bars
परिघोपमैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपरिघ + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः: परिघ इव उपमाः (like iron bars)
विकृष्यमाणेwhile being drawn
विकृष्यमाणे:
अधिकरण (Locative absolute/सप्तमी)
TypeAdjective
Rootवि + कृष् (धातु) → विकृष्यमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, द्विवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (शानच्/Present passive participle), धनुषी-विशेषणम्
बलवत्powerfully
बलवत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबलवत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formक्रियाविशेषणार्थे अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial use)
क्रौञ्चवत्like a krauñca (bird)
क्रौञ्चवत्:
उपमान (Simile-marker/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootक्रौञ्चवत् (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्ययम् (like a krauñca bird)
इवas if
इव:
उपमान (Simile-marker/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्ययम्
चुकूजतुःmade a sound / twanged
चुकूजतुः:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकूज् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, द्विवचनम्

Excellent bows of the two made noise like Krauncha birds while being drawn with great strength by the two, whose arms resembled iron bars.

L
Lakṣmaṇa
I
Indrajit
B
bows (dhanuṣ)
K
krauñca birds

FAQs

Strength is framed as disciplined capability: Dharma in warfare values controlled power (skill, restraint, readiness), not uncontrolled violence.

Lakṣmaṇa and Indrajit simultaneously draw their bows, the sound signaling the imminent exchange of deadly missiles.

Vīrya (valor) guided by training—martial excellence expressed through mastery, not mere aggression.