Shloka 49

कुबेरेणस्वयंस्वप्नेयद्दत्तममितात्मना ।।।।दुर्जयंदुर्विषह्यं च सेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।

kubereṇa svayaṃ svapne yad dattam amitātmanā | durjayaṃ durviṣahyaṃ ca sendrair api surāsuraiḥ ||

ศรนั้น—ซึ่งท้าวกุเบร เจ้าแห่งทรัพย์ผู้มีจิตกว้างใหญ่ ได้ประทานด้วยตนเองในความฝัน—เป็นศรยากจะต้านทาน ยากจะพิชิต แม้เหล่าเทวะและอสูรพร้อมด้วยพระอินทร์ก็ยังยากจะเอาชนะ

कुबेरॆणby Kubera
कुबेरॆण:
कर्ता (Agent in passive)/कर्तृ (कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootकुबेर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
स्वयम्himself
स्वयम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; आत्मवाचक (reflexive adverb)
स्वप्नेin a dream
स्वप्ने:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
यत्which
यत्:
सम्बन्ध (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
दत्तम्given
दत्तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) → दत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
अमितात्मनाby the immeasurable-souled one
अमितात्मना:
कर्ता (Agent in passive)/कर्तृ
TypeAdjective
Rootअमित + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: अमितः आत्मा यस्य
दुर्जयम्hard to conquer
दुर्जयम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् + जय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: दुर् + जय (hard to conquer)
दुर्विषह्यम्hard to withstand
दुर्विषह्यम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् + विषह्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: दुर् + विषह्य (hard to endure)
and
:
अव्यय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
सेन्द्रैःtogether with Indra
सेन्द्रैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootस + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः: इन्द्रेण सह (with Indra)
अपिeven
अपि:
अव्यय (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle), अपि-भाव (even)
सुरासुरैःby gods and demons
सुरासुरैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसुर + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; द्वन्द्वः: सुराः च असुराः च

That arrow was gifted to Lakshmana in dream by Kubera, the god of wealth and even Suras or Asuras cannot resist it and is difficult to win.

K
Kubera
I
Indra
S
Sura (devas)
A
Asura
D
divine arrow (śara)

FAQs

Dharma is upheld through rightful means: divine power (astra) is portrayed as legitimate when aligned with a righteous cause and disciplined use, not mere brute force.

In the Lakṣmaṇa–Indrajit confrontation, the text highlights the extraordinary potency of a special arrow associated with Kubera, framing the escalating use of celestial weapons.

Faith and disciplined reliance on sanctioned power—using extraordinary resources with restraint for a dharmic objective.