Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

इन्द्रजित्–लक्ष्मण संवादः तथा युद्धप्रवृत्तिः

Indrajit and Lakshmana: War-Boasts, Rebuke, and the Clash

क्षत्रबन्धुंसदानार्यंरामःपरमदुर्मतिः ।।।।भक्तम्भ्रातरमद्यैवत्वांद्रक्ष्यतिहतंमया ।

kṣatra-bandhuṁ sadā anāryaṁ rāmaḥ parama-durmatiḥ |

bhaktaṁ bhrātaram adyaiva tvāṁ drakṣyati hataṁ mayā ||

พระรามผู้หลงผิดและต่ำต้อย จะได้เห็นเจ้า ผู้เป็นน้องชายที่ภักดี ถูกข้าสังหารในวันนี้

क्षत्रबन्धुम्(you) kshatriya-in-name-only
क्षत्रबन्धुम्:
Sambodhana-like address / Karma (सम्बोधनार्थक-उपपद / कर्म)
TypeNoun
Rootक्षत्रबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षत्रस्य बन्धुः)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
अनार्यम्ignoble
अनार्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (क्षत्रबन्धुम् इति)
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
परमदुर्मतिःthe utterly wicked-minded one
परमदुर्मतिः:
Apposition to Karta (कर्ता-विशेषण/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootपरम-दुर्मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (परमा च सा दुर्मतिः)
भक्तम्devotee
भक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक; √भज् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used as noun)
भ्रातरम्brother
भ्रातरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अद्यtoday
अद्य:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (today/now)
एवindeed
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
द्रक्ष्यतिwill see
द्रक्ष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
हतम्killed
हतम्:
Karma-visheshana (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहत (प्रातिपदिक; √हन् (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-कृदन्त; कर्मणि-भावः (killed)
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

"Highly stupid Rama will see you, a devoted brother, a true kshatriya ever ignoble, killed by me today."

I
Indrajit
R
Rama
L
Lakshmana

FAQs

The verse highlights unethical speech (asatya/abuse): Indrajit maligns Rāma’s character while boasting of killing Lakṣmaṇa. Ramayana dharma treats slander and arrogance as moral faults that accompany unrighteous action.

Indrajit taunts Lakṣmaṇa by claiming Rāma will soon witness Lakṣmaṇa’s death.

Lakṣmaṇa’s bhakti and loyalty to his brother are explicitly acknowledged—even an enemy recognizes his devoted service.