Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

इन्द्रजित्–लक्ष्मण संवादः तथा युद्धप्रवृत्तिः

Indrajit and Lakshmana: War-Boasts, Rebuke, and the Clash

अद्यगोमायुसङ्घाश्चश्येनसङ्घाश्चलक्ष्मण ।।।।गृध्राश्चनिपतन्तुत्वांगतासुंनिहतंमया ।

adya gomāyu-saṅghāś ca śyena-saṅghāś ca lakṣmaṇa |

gṛdhrāś ca nipatantu tvāṁ gatāsuṁ nihataṁ mayā ||

ลักษมณ์เอ๋ย วันนี้ขอให้ฝูงสุนัขจิ้งจอก หมู่เหยี่ยว และฝูงแร้ง พากันโผลงมาทับเจ้า—ผู้ถูกเราฆ่า ชีวิตสิ้นแล้ว

अद्यtoday/now
अद्य:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय
गोमायुसङ्घाःpacks of jackals
गोमायुसङ्घाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगोमायु (प्रातिपदिक) + सङ्घ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (गोमायूनां सङ्घाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
श्येनसङ्घाःflocks of hawks
श्येनसङ्घाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक) + सङ्घ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्येनानां सङ्घाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
गृध्राःvultures
गृध्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगृध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
निपतन्तुlet (them) fall upon/descend
निपतन्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/विधिलिङ्गार्थे), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2), एकवचन
गतासुम्lifeless/whose life has gone
गतासुम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगत (गम् धातु, क्त) + असु (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (गताः असवः यस्य); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; त्वाम्-विशेषण
निहतम्slain/struck down
निहतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootनि + हन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; त्वाम्-विशेषण
मयाby me
मया:
Kartr-karana (कर्ता-करणभावे)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3), एकवचन; instrumental pronoun

"Lakshmana! Today let the jackals, hawks and vultures descend on your bodystruck down by me and ceased of life fallen dead."

I
Indrajit
L
Lakshmana
J
jackals
V
vultures

FAQs

The verse demonstrates cruelty in speech—rejoicing in another’s death. Ramayana ethics treats such delight in harm as a mark of adharma, even in war.

Indrajit continues his intimidation, imagining scavengers descending on Lakṣmaṇa’s corpse.

By negative example, it emphasizes the virtue of compassion and measured speech, which Indrajit violates.