Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

निकुम्भिला

यज्ञविघ्नः — Vibhishana’s Counsel and Lakshmana’s March to Nikumbhila

यथाज्ञप्तंमहाबाहोत्वयागुल्मनिवेशनम् ।तत्तथाऽनुष्ठितंवीरत्वद्वाक्यसमनन्तरम् ।।6.85.5।।

yathājñaptaṁ mahābāho tvayā gulmaniveśanam | tat tathānuṣṭhitaṁ vīra tvadvākyasamanantaram || 6.85.5 ||

ข้าแต่มหาพาหุวีรบุรุษ การจัดตั้งกองทัพตามที่พระองค์ทรงบัญชา ได้ปฏิบัติแล้วโดยพลันภายหลังพระดำรัส

यथाas, in the manner that
यथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable); प्रकारवाचक (manner)
आज्ञप्तम्commanded, ordered
आज्ञप्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√jñap (धातु) + ā- उपसर्ग; ājñapta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg)
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā-bāhu (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (vocative/सम्बोधन), एकवचन; पुल्लिङ्ग; कर्मधारय-समास (महान् बाहुः यस्य/महाबाहुः)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (instrumental/करण), एकवचन
गुल्म-निवेशनम्the stationing/placement of the troops (in detachments)
गुल्म-निवेशनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgulma + niveśana (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (गुल्मस्य निवेशनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तथाthus, in that way
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner)
अनुष्ठितम्has been carried out/done
अनुष्ठितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootanu-√sthā (धातु) ; anuṣṭhita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अस्ति इति अध्याहारः)
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन (vocative), एकवचन; पुल्लिङ्ग
त्वद्-वाक्य-समनन्तरम्immediately after your words/order
त्वद्-वाक्य-समनन्तरम्:
Kāla/Deśa-adhikaraṇa (अधिकरण; temporal)
TypeIndeclinable
Roottvad + vākya + samanantara (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (त्वद्वाक्यस्य समनन्तरम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative)

Vibheeshana, who was skilled in expression, spoke again as follows on hearing Raghava's words.

R
Rāma (Mahābāhu/Vīra)
V
Vibhīṣaṇa
G
Gulma (troop detachments)

FAQs

Dharma is disciplined obedience to righteous leadership: orders given for a just cause are executed promptly and accurately.

Vibhīṣaṇa reports that Rāma’s command to arrange the forces into units has been implemented without delay.

Organizational responsibility and fidelity to duty—swift execution of a rightful command.