Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

निकुम्भिला

यज्ञविघ्नः — Vibhishana’s Counsel and Lakshmana’s March to Nikumbhila

राघवस्तुरिपोर्ज्ञात्वामायावीर्यंदुरात्मनः ।लक्ष्मणंकीर्तिसम्पन्नमिदंवचनमब्रवीत् ।।6.85.20।।

rāghavas tu ripor jñātvā māyāvīryaṃ durātmanaḥ |

lakṣmaṇaṃ kīrtisampannam idaṃ vacanam abravīt ||6.85.20||

ครั้นแล้วพระราฆวะ ครั้นทรงทราบฤทธิ์มายาอันลวงล่อของศัตรูผู้ใจชั่ว จึงตรัสถ้อยคำนี้แก่พระลักษมณ์ ผู้รุ่งเรืองด้วยเกียรติยศและความสำเร็จ

tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Ṣaṣṭhī (Gen. 6), Ekavacana
antarikṣein the sky
antarikṣe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootantarikṣa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga (n.), Saptamī (Loc. 7), Ekavacana
carataḥmoving/roaming
carataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcar (धातु) + śatṛ (कृत्)
FormŚatṛ-present participle (शतृ), Puṃliṅga (m.), Ṣaṣṭhī (Gen. 6), Ekavacana; qualifies tasya
sa-rathasyawith his chariot
sa-rathasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootsa + ratha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Ṣaṣṭhī (Gen. 6), Ekavacana; 'with chariot'
mahāyaśaḥof great fame
mahāyaśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā-yaśas (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya: mahā + yaśas; Puṃliṅga (m.), Ṣaṣṭhī (Gen. 6), Ekavacana; epithet of tasya
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle
gatiḥmovement/course
gatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom. 1), Ekavacana
jñāyateis known
jñāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
FormLaṭ (present), Ātmanepada, Prathama-puruṣa, Ekavacana; passive sense 'is known'
vīraO hero
vīra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Sambodhana (Voc.), Ekavacana
sūryasyaof the sun
sūryasya:
Upamāna-sambandha (उपमान-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Ṣaṣṭhī (Gen. 6), Ekavacana
ivalike
iva:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormUpamā-vācaka avyaya (comparative particle)
abhra-samplavein the mass/coursing of clouds
abhra-samplave:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootabhra-samplava (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: abhra (cloud) + samplava (flooding/coursing); Puṃliṅga (m.)/Napuṃsakaliṅga (n.) locative usage, Saptamī (Loc. 7), Ekavacana; adverbial locative

Knowing the wicked-minded enemy of conjuring valour, Rama spoke as follows to Lakshmana, richly endowed with fame (of winning wars).

R
Rāma (Rāghava)
L
Lakṣmaṇa
E
Enemy (unnamed here; contextually Rāvaṇi/Indrajit)

FAQs

Dharma aligned with satya: righteous strategy begins with accurate knowledge of the opponent; moral action is strengthened by clear-eyed truth.

Rāma prepares Lakṣmaṇa with informed counsel about an enemy skilled in deceptive warfare.

Rāma’s responsible leadership and Lakṣmaṇa’s readiness as a celebrated warrior.