Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

मकराक्षवधः

The Slaying of Makarākṣa

दिष्ट्यासिदर्शनंराम ममत्वंप्राप्तवानिह ।काङ्क्षितोऽसिक्षुधार्तस्यसिंहस्येवेतरोमृगः ।।।।

diṣṭyāsi darśanaṃ rāma mama tvaṃ prāptavān iha |

kāṅkṣito 'si kṣudhārtasya siṃhasyevetaro mṛgaḥ ||

“ด้วยบุญวาสนา ท่านพระรามได้มาปรากฏแก่สายตาเราที่นี่ ท่านคือผู้ที่เราปรารถนามานาน ดุจสัตว์เหยื่ออื่นที่สิงโตผู้หิวโหยเฝ้ารอ”

diṣṭyāfortunately
diṣṭyā:
Bhāva (भाव)
TypeIndeclinable
Rootdiṣṭi (प्रातिपदिक)
Formआशीर्वाद/सन्तोषार्थक निपात (interjectional indeclinable: 'by good fortune')
asiyou are
asi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
darśanama sight/appearance
darśanam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
rāmaO Rama
rāma:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
prāptavānhave arrived/been obtained
prāptavān:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootāp (धातु)
Formप्र-उपसर्ग + क्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (here)
kāṅkṣitaḥdesired/longed-for
kāṅkṣitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkāṅkṣ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
asiyou are
asi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
kṣudhārtasyaof the hungry
kṣudhārtasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootkṣudhā + ārta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासार्थः: क्षुधया आर्तस्य (afflicted by hunger)
siṃhasyaof a lion
siṃhasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsiṃha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
ivalike
iva:
Upamāna-marker (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)
itaraḥother/another
itaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootitara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
mṛgaḥdeer/animal
mṛgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmṛga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

"Rama! To my good fortune it became possible for me to see you here. Just as a hungry lion waits for an animal, I am waiting for you."

M
Makarākṣa
R
Rāma
S
siṃha (lion)
M
mṛga (prey animal)

FAQs

The verse illustrates how adharma often frames conflict as predation; dharma in the Rāmāyaṇa rejects seeing opponents as mere prey and insists on restraint and right cause.

Makarākṣa expresses satisfaction at finally encountering Rāma and uses a lion-prey comparison to convey his intent.

Determination (but expressed through a violent, predatory mindset).