Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

मकराक्षस्य निर्गमनम्

The Deployment of Makaraksha and Ravana’s Fury

प्रवातिपवनस्तस्मिन् सपांसुःखरदारुणः ।निर्याणेतस्यरौद्रस्यमकराक्षस्यदुर्मतेः ।।।।

pravāti pavanas tasmin sapāṃsuḥ kharadāruṇaḥ |

niryāṇe tasya raudrasya makarākṣasya durmateḥ ||

เมื่อมกรากษะผู้ดุร้ายและมีจิตคิดร้ายยกออกไป ลมอันกร้าวกระด้างน่าหวาดหวั่นก็พัดขึ้น พร้อมฝุ่นผงฟุ้งกระจายไปทั่วทุกทิศ

प्रवातिblows
प्रवाति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र+वा (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
पवनःwind
पवनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
तस्मिन्at that (moment)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative) एकवचन; ‘in that (time/event)’
सपांसुःdust-laden
सपांसुः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसपांसु (प्रातिपदिक: स + पांसु)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; बहुव्रीहिः/उपपद-समासः ‘with dust’ (dust-laden) विशेषणम् पवनः
खरदारुणःharsh and dreadful
खरदारुणः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootखरदारुण (प्रातिपदिक: खर + दारुण)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; द्वन्द्वः (खरः च दारुणः च) विशेषणम् पवनः
निर्याणेat the departure
निर्याणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootनिर्याण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative) एकवचन; ‘at the departure’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन
रौद्रस्यfierce/angry
रौद्रस्य:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; विशेषणम् मकराक्षस्य
मकराक्षस्यof Makaraksha
मकराक्षस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमकराक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन
दुर्मतेःevil-minded
दुर्मतेः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक: दुर् + मति)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; तत्पुरुषः (दुष्टा मतिः यस्य) विशेषणम् मकराक्षस्य

Rejoicing to hear the words of Ravana, proclaiming himself to be a hero, Maka raksha, the son of Khara said 'good'.

M
Makarākṣa
W
Wind (pavana)

FAQs

The narrative suggests that adharma disturbs the environment; Dharma is harmony with the moral order, while cruelty and rage invite turbulence.

At Makarākṣa’s departure, the atmosphere turns violent—another inauspicious omen before confrontation with Rāma’s side.

The implied virtue is restraint over wrath; rage (raudra) is depicted as a destructive force.