Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

त्रयाणांवानरेन्द्राणांत्रिभीराक्षसपुङ्गवैः ।संसक्तानांमहद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।।।।

trayāṇāṃ vānarendrāṇāṃ tribhī rākṣasa-puṅgavaiḥ | saṃsaktānāṃ mahad yuddham abhavad roma-harṣaṇam ||

เมื่อจอมวานรทั้งสามปะทะกับยอดรากษสทั้งสามอย่างประชิด ก็เกิดศึกใหญ่สะท้านใจ จนผู้เห็นพากันขนลุกด้วยความพิศวง

त्रयाणाम्of the three
त्रयाणाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; वानरेन्द्राणाम् इति विशेषण (of the three)
वानरेन्द्राणाम्of the monkey-chiefs
वानरेन्द्राणाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootवानर+इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणाम् इन्द्राः)
त्रिभिःby/with three
त्रिभिः:
करण/सह (Instrument/Agent in passive sense)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन; राक्षसपुङ्गवैः इति विशेषण
राक्षसपुङ्गवैःby the rākṣasa leaders
राक्षसपुङ्गवैः:
करण/सह (Instrument/Associate)
TypeNoun
Rootराक्षस+पुङ्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राक्षसानां पुङ्गवाः)
संसक्तानाम्of those engaged/locked in combat
संसक्तानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootसंसक्त (प्रातिपदिक)
Formक्त (past participle) from सञ्ज्/ससज् with उपसर्गः सम्; षष्ठी, बहुवचन; (त्रयाणां... त्रिभिः... इत्येतयोः सम्बन्धे)
महत्great
महत्:
कर्तृ/विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; युद्धम् इति विशेषण
युद्धम्battle
युद्धम्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अभवत्occurred
अभवत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
रोमहर्षणम्hair-raising, thrilling
रोमहर्षणम्:
विधेय-विशेषण (Predicate)
TypeAdjective
Rootरोम+हर्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (predicate adjective) of युद्धम्; समासः रोम्णां हर्षणम्

A momentous war took place between the three Rakshasas (Prajaghna, Yupaksha and Sonitaksha) and Vanara chiefs (Angada, Dwivida and Mainda) that caused horripilation.

A
Aṅgada
M
Mainda
D
Dvivida
P
Prajaṅgha
Y
Yūpākṣa
Ś
Śoṇitākṣa
V
Vānaras
R
Rākṣasas

FAQs

Dharma in war includes facing worthy opponents with steadfastness; the verse frames combat as a test of resolve and responsibility rather than mere violence.

A matched confrontation forms: three Vānara leaders engage three prominent Rākṣasa leaders in a major clash.

Valor and steadfastness under pressure—leaders personally enter the fray.