Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

च्चिदार्यशरैस्तीक्ष्णैर्नप्राणाध्वंसितास्तव ।।6.74.15।।विभीषणवचश्श्रुत्वाजाम्बवानृक्षपुङ्गवः ।कृच्छ्रादभ्युग्दिरन्वाक्यमिदंवचनमब्रवीत् ।।6.74.16।।

kaccid ārya śarais tīkṣṇair na prāṇādhvaṃsitās tava ||6.74.15||

ข้าแต่มหาบุรุษผู้ประเสริฐ ไฉนลมหายใจแห่งชีวิตของท่านยังมิได้ถูกทำลายด้วยศรอันคมกล้าเหล่านั้นหรือ?

कच्चित्is it the case that...?
कच्चित्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootकच्चित् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रश्न/सम्भावना-निपात (interrogative particle)
आर्यशरैःby noble arrows
आर्यशरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआर्य + शर (प्रातिपदिक; समास)
Formकर्मधारय (आर्याः शराः/‘noble arrows’), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formविशेषण, पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation)
प्राणाःlife-breaths/life
प्राणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ध्वंसिताःdestroyed
ध्वंसिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootध्वंस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्तान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘destroyed’
तवyour
तव:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
विभीषणवचःVibhīṣaṇa’s words
विभीषणवचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविभीषण + वचस् (प्रातिपदिक; समास)
Formषष्ठी-तत्पुरुष, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त, ‘having heard’
जाम्बवान्Jāmbavān
जाम्बवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजाम्बवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ऋक्षपुङ्गवःforemost of bears
ऋक्षपुङ्गवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋक्ष + पुङ्गव (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष (ऋक्षाणां पुङ्गवः/‘foremost of bears’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कृच्छ्रात्with difficulty
कृच्छ्रात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे), पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; ‘with difficulty/from distress’
अभ्युग्दिरन्uttering
अभ्युग्दिरन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअभि + उद् + गिर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘uttering’
वाक्यम्speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वचनम्statement
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

"O Noble Jambavan! Indeed, your life has not been afflicted with these sharp arrows." Hearing this, Jambavan uttered these words with difficulty."

V
Vibhīṣaṇa
J
Jāmbavān

FAQs

Speaking with concern and truthfulness—checking on another’s well-being—is a dharmic use of speech, especially toward elders and allies.

Vibhīṣaṇa finds Jāmbavān severely wounded and immediately asks whether he has survived.

Vibhīṣaṇa’s empathy and courtesy (ārya-sambhāṣaṇa), expressed through careful inquiry.