Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

स शूलनिस्त्रिंशपरश्वधानिव्याविध्यदीप्तानलसन्निभानि ।सविस्फुलिङ्गोज्ज्वलपावकानिववर्षतीव्रंप्लवगेन्द्रसैन्ये ।।।।

sa śūlanistriṃśaparaśvadhāni vyāvidhya dīptānalasannibhāni |

savisphuliṅgojjvalapāvakāni vavarṣa tīvraṃ plavagendrasainye ||

เขาหมุนเหวี่ยงแล้วขว้างตรีศูล ดาบ และขวาน—ลุกโพลงดุจไฟที่ก่อขึ้น สว่างวาบด้วยประกาย—แล้วโปรยลงอย่างรุนแรงเหนือกองทัพพญาวานร

he
:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular, masc.)
शूल-निस्त्रिंश-परश्वधानिtridents, swords, and axes
शूल-निस्त्रिंश-परश्वधानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक) + निस्त्रिंश (प्रातिपदिक) + परश्वध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Accusative plural, neut.); इतरेतर-द्वन्द्वः (copulative: tridents, swords, axes)
व्याविध्यhaving hurled
व्याविध्य:
पूर्वकालः (Prior action)
TypeVerb
Rootवि + आ + विध् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund/Absolutive) ‘having hurled/scattered’
दीप्त-अनल-सन्निभानिlike blazing fire
दीप्त-अनल-सन्निभानि:
विशेषणम् (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootदीप्त (दीप् धातु, क्त-प्रत्यय) + अनल (प्रातिपदिक) + सन्निभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Acc. pl. neut.); क्त-प्रत्ययान्त ‘blazing’; विशेषणम् (of शूल...धानि)
स-विस्फुलिङ्ग-उज्ज्वल-पावकानिlike fires blazing with sparks
स-विस्फुलिङ्ग-उज्ज्वल-पावकानि:
विशेषणम् (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्गवत् ‘with’) + विस्फुलिङ्ग (प्रातिपदिक) + उज्ज्वल (प्रातिपदिक) + पावक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Acc. pl. neut.); विशेषणम् (of शूल...धानि)
ववर्षrained down
ववर्ष:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd sg.)
तीव्रम्violently
तीव्रम्:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतीव्र (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययवत् (adverbial accusative)
प्लवग-इन्द्र-सैन्येin the Vanara king’s army
प्लवग-इन्द्र-सैन्ये:
अधिकरणम् (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootप्लवग (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (Locative singular, neut.)

He rained a violent shower of tridents, swords and axes burning like sacrificial fire shedding flames with fire sparks on the Vanara army.

I
Indrajit
V
Vanara army (plavagendrasainya)

FAQs

The verse stresses the destructive capacity of uncontrolled violence; dharma calls for restraint and right means, not merely overwhelming force.

Indrajit escalates from arrows to heavy weapons, bombarding the Vanara troops.

Battlefield ferocity and weapon-mastery are emphasized, serving as a counterpoint to dharmic restraint.