Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

ततस्सरक्षोधिपतिर्महात्मासर्वादिशोबाणगणैशशिताग्रैः ।प्रच्छादयामासरविप्रकाशैर्विपादयामास च वानरेन्द्रान् ।।।।

tatas sa rakṣodhipatir mahātmā sarvā diśo bāṇagaṇaiḥ śaśitāgraiḥ |

pracchādayāmāsa raviprakāśair vipādayāmāsa ca vānarendrān ||

แล้วจอมราชายักษ์ผู้ยิ่งใหญ่ก็ปกคลุมทุกทิศด้วยหมู่ศรปลายแหลมคม สว่างดุจพระอาทิตย์ และทำให้บรรดาจอมวานรล้มลง

ततःthen
ततः:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्ययम् (adverb: thereafter)
he
:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular, masc.)
रक्षः-अधिपतिःlord of Rakshasas
रक्षः-अधिपतिः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nominative singular, masc.)
महात्माgreat-souled
महात्मा:
विशेषणम् (Adjectival to Karta)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् (Nom. sg. masc.); विशेषणम् (of रक्षोधिपतिः)
सर्वाःall
सर्वाः:
विशेषणम् (Adjectival to Karma)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Accusative plural, fem.); विशेषणम् (of दिशः)
दिशःdirections
दिशः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Accusative plural, fem.)
बाण-गणैःwith volleys of arrows
बाण-गणैः:
करणम् (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.)
शशि-ताग्रैःbright-tipped
शशि-ताग्रैः:
विशेषणम् (Adjectival to Karaṇa)
TypeAdjective
Rootशशि (प्रातिपदिक) + ताग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.); विशेषणम् (of बाणगणैः)
प्रच्छादयामासcovered
प्रच्छादयामास:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्र + छद् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd sg.); णिच् (causative) भावः
रवि-प्रकाशैःsun-bright
रवि-प्रकाशैः:
विशेषणम् (Adjectival to Karaṇa)
TypeAdjective
Rootरवि (प्रातिपदिक) + प्रकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.); विशेषणम् (of बाणगणैः)
विपादयामासdestroyed / disabled
विपादयामास:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवि + पद् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd sg.); णिच् (causative) ‘to destroy/disable’
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
वानर-इन्द्रान्Vanara chiefs
वानर-इन्द्रान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-बहुवचनम् (Accusative plural, masc.)

Thereafter the mighty Lord of Rakshasas despatched volley of sharp tipped arrows bright like the Sun, at Vanara leaders on all sides and eradicated.

I
Indrajit (implied as rakṣodhipati in this passage’s flow)
V
Vanara leaders (vānarendrāḥ)

FAQs

Leadership is shown as a focal point of conflict: the fall of leaders tests an army’s commitment to duty; dharma is measured by steadiness even when commanders are targeted.

Indrajit intensifies the assault, saturating the battlefield with arrows and hitting prominent Vanara chiefs.

The verse emphasizes relentless martial force; indirectly it sets up the Vanaras’ need for courage and cohesion under pressure.