Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

कुम्भकर्णोपदेशः

Kumbhakarna’s Counsel and War-Boast to Ravana

दृष्टोदोषोहियोऽस्माभिःपुरामन्त्रन्वििर्णये ।हितेष्वनभियुक्तेनसोऽयमासादितस्त्वया ।।6.63.2।।

dṛṣṭo doṣo hi yo ’smābhiḥ purā mantranirṇaye | hiteṣv anabhiyuktena so ’yam āsāditas tvayā ||6.63.2||

ภัยพิบัติที่เรามองเห็นไว้ก่อนแล้ว ในคราวปรึกษาและตัดสินใจ—เพราะท่านมิได้พึ่งพาผู้หวังดีอย่างสมควร—บัดนี้ได้มาถึงท่านแล้ว

दृष्टःseen/foreseen
दृष्टः:
विशेषण (Adjective)
TypeAdjective
Root√दृश् (धातु) → दृष्ट (क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; दोषः इति विशेषणम्
दोषःfault/disaster
दोषः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
यःwhich
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun)
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
कर्ता (Agent/Instrumental)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, बहुवचन
पुराformerly
पुरा:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (formerly)
मन्त्रान्counsels/plans
मन्त्रान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
विनिर्णयेin decision-making
विनिर्णये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Context)
TypeNoun
Rootवि + निर् + √नी (धातु) → विनिर्णय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
हितेषुamong well-wishers
हितेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; 'हितेषु' = among well-wishers
अनभियुक्तेनby (you) who were not attentive/engaged
अनभियुक्तेन:
कर्ता (Agent/Instrumental)
TypeAdjective
Rootअन् (नञ्) + अभियुक्त (अभि + √युज् धातु, क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formनञ्-तत्पुरुष; तृतीया-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (context: instrumental of agent: 'by one not attentive/engaged')
सःthat
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आसादितःhas been incurred/reached
आसादितः:
क्रियाविशेषण/विशेष्य (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootआ + √सद् (धातु) → आसादित (क्त-प्रत्यय, कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; दोषः/फलम् इत्यर्थे
त्वयाby you
त्वया:
कर्ता (Agent/Instrumental)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन

" A ruler should know those ministers bribed by the enemy, who have become close to the enemy and appear as friends. Those ministers must be known through their behaviour in the deliberations."

K
Kumbhakarṇa
R
Rāvaṇa

FAQs

Right governance (rāja-dharma) requires listening to truthful, well-intentioned counsel; ignoring well-wishers leads to self-caused ruin.

Kumbhakarṇa admonishes Rāvaṇa, stating that the present crisis is the result of earlier failures in counsel and decision-making.

Prudence and receptivity to good advice—valuing honest counsel over pride.