Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

सुतीक्ष्णाश्रमप्रस्थानम्

Departure from Sutikshna’s Hermitage

उत्थाय तु यथाकालं राघवस्सहसीतया।उपस्पृश्यसुशितेन जलेनोत्पलगन्धिना।।।।

utthāya tu yathākālaṃ rāghavaḥ saha sītayā | upaspṛśya suśītena jalena utpala-gandhinā ||

ครั้นถึงยามอรุณอันสมควร พระราฆวะทรงลุกขึ้นพร้อมพระนางสีดา แล้วทรงชำระกายตามพิธีด้วยน้ำเย็นหอมประหนึ่งกลิ่นดอกบัว

utthāyahaving risen
utthāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootud + √sthā (स्था धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): ‘having risen’
tuthen/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
yathā-kālamat the proper time
yathā-kālam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + kāla (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास: ‘according to time’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन used adverbially
rāghavaḥRāghava (Rāma)
rāghavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sahawith
saha:
Sahakārī (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय: ‘with’; governs instrumental
sītayāwith Sītā
sītayā:
Sahakārī (सहकारी)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
upaspṛśyahaving performed ablution
upaspṛśya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootupa + √spṛś (स्पृश् धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): ‘having touched/washed (i.e., performed morning ablution)’
suśītenawith very cold
suśītena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsuśīta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; adjective qualifying ‘jalena’
jalenawith water
jalena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
utpala-gandhināfragrant with lotus-scent
utpala-gandhinā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootutpala (प्रातिपदिक) + gandhin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘utpalasya gandhaḥ yasya’); पुं/नपुंस, तृतीया, एकवचन; adjective qualifying ‘jalena’

Both Rama and Lakshmana tied their auspicious quivers, took the two twanging bows and departed from the hermitage.

R
Rama
S
Sita

FAQs

Dharma here is disciplined daily conduct (āhnika) and śauca—beginning the day at the proper time with purification rites, reflecting inner order through outer practice.

In Daṇḍakāraṇya, Rāma and Sītā begin the day with morning observances before proceeding with their duties among the forest ascetics.

Maryādā (propriety) and self-discipline: Rāma’s adherence to timely, traditional practice even while living in exile.