Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

शूर्पणखाविरूपणम्

The Disfigurement of Śūrpaṇakhā

इति रामेण सा प्रोक्ता राक्षसी काममोहिता।विसृज्य रामं सहसा ततो लक्ष्मणमब्रवीत्।।।।

iti rāmeṇa sā proktā rākṣasī kāmamohitā | visṛjya rāmaṃ sahasā tato lakṣmaṇam abravīt ||

เมื่อพระรามตรัสดังนั้น นางยักษิณีผู้หลงมัวเมาด้วยกามก็ละพระรามไปโดยฉับพลัน แล้วหันไปกล่าวกับพระลักษมณ์

itithus
iti:
Vākyopasaṃhāra (वाक्योपसंहार)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formquotative particle
rāmeṇaby Rama
rāmeṇa:
Kartṛ (कर्ता/agent in passive)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
she
:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
proktāhaving been told/addressed
proktā:
Karta (कर्ता/subject of passive state)
TypeVerb
Rootpra + vac (वच्-धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि: ‘having been addressed’
rākṣasīthe demoness
rākṣasī:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootrākṣasī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kāmamohitādeluded by lust
kāmamohitā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma + mohita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष: ‘कामेन मोहिता’ (deluded by desire); क्त-कृदन्त
visṛjyaleaving
visṛjya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvi + sṛj (सृज्-धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्यय; ‘having left/released’
rāmamRama
rāmam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
sahasāsuddenly
sahasā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formरीतिवाचक अव्यय (adverb: suddenly/forcibly)
tataḥthen
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रमवाचक अव्यय (thereafter)
lakṣmaṇamLakshmana
lakṣmaṇam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू-धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Thus told by Rama, the demoness, deluded with lust, left him suddenly, and said toLakshmana:

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
Ś
Śūrpaṇakhā

FAQs

Unchecked desire (kāma) clouds discernment; dharma requires mastery of impulses so one does not act rashly or harmfully.

Śūrpaṇakhā, driven by lust, shifts her attention from Rāma to Lakṣmaṇa.

By contrast to Śūrpaṇakhā’s impulsiveness, Rāma’s steadiness and self-control are implicitly highlighted.