Adhyaya 15
Bhumi KhandaAdhyaya 1522 Verses

Adhyaya 15

Signs at the Death of Sinners and the Approach of Yama’s Messengers

โสมศรมาถามสุมานาให้บรรยายลักษณะอาการที่ปรากฏเมื่อคนบาปใกล้ตาย สุมานากล่าวว่าจะเล่าเรื่องที่ตนได้ยินจากผู้สำเร็จ (สิทธะ) แล้วเนื้อหาจึงเปลี่ยนเป็นคำพรรณนาทางศีลธรรมและปรโลกอย่างเข้มข้น ถึงสภาพแวดล้อมอันเสื่อมทรามและความประพฤติอันต่ำช้า มีเหล่าผู้ลงทัณฑ์รูปร่างน่ากลัวดุจไภรวะส่งเสียงคำรามกึกก้อง ทูตของยมราชเข้ามามัดและเฆี่ยนตีผู้ทำบาป จากนั้นระบุบาปสำคัญ เช่น ลักขโมย ล่วงละเมิดภรรยาผู้อื่น ยักยอกทรัพย์โดยมิชอบ ถอนคืนทานที่ให้แล้ว และรับทานอย่างไม่สมควร ยามสิ้นใจ บาปทั้งหลายเหมือน “ผุดขึ้นถึงลำคอ” ทำให้สำลัก หายใจครืดคราด ตัวสั่น ร้องเรียกญาติพี่น้อง หมดสติ และหลงมัว สุดท้ายผู้บาปถูกลากไปตามหนทางตกต่ำ และถูกนำตัวไปโดยทูตของยมราช

Shlokas

Verse 1

सोमशर्मोवाच । पापिनां मरणं भद्रे कीदृशैर्लक्षणैर्युतम् । तन्मे त्वं विस्तराद्ब्रूहि यदि जानासि भामिनि

โสมศรมากล่าวว่า “โอ้สตรีผู้เป็นมงคล ความตายของคนบาปประกอบด้วยลักษณะเช่นไรบ้าง? หากเธอรู้ โอ้ผู้มีรูปงาม จงบอกแก่ข้าด้วยรายละเอียดเถิด”

Verse 2

सुमनोवाच । श्रूयतामभिधास्यामि तस्मात्सिद्धाच्छ्रुतं मया । पापिनां मरणे कांत यादृशं लिंगमेव च

สุมณากล่าวว่า “จงฟังเถิด โอ้ที่รัก ข้าจะประกาศสิ่งที่ข้าได้ยินมาจากท่านสิทธะนั้น; โอ้ผู้เป็นที่รักยิ่ง ในยามตายของคนบาปมีนิมิตเช่นไรปรากฏ”

Verse 3

महापातकिनां चैव स्थानं चेष्टां वदाम्यहम् । विण्मूत्रामेध्यसंयुक्तां भूमिं पापसमन्विताम्

บัดนี้เราจักกล่าวถึงที่อยู่และความประพฤติของมหาบาปทั้งหลาย: พื้นดินที่ปนเปื้อนด้วยอุจจาระ ปัสสาวะ และสิ่งโสโครกอื่น ๆ—แผ่นดินที่ชุ่มด้วยบาป

Verse 4

सतां प्राप्य सुदुष्टात्मा प्राणान्दुःखेन मुंचति । चांडालभूमिं संप्राप्य मरणं याति दुःस्थितः

แม้ได้คบหาสัตบุรุษแล้ว คนใจชั่วอย่างยิ่งก็ยังละชีวิตด้วยความทุกข์; ครั้นไปถึงแผ่นดินของจัณฑาล ก็ประสบความตายในสภาพอเนจอนาถ

Verse 5

गर्दभाचरितां भूमिं वेश्यागेहं समाश्रितः । कल्पपालगृहं गत्वा निधनायोपगच्छति

เมื่อไปอาศัยแผ่นดินที่ลามกดุจที่ลาของมันเที่ยวชุมนุม เข้าพักพิงเรือนหญิงโสเภณี และไปยังเรือนของผู้เฝ้าซ่อง—ผู้นั้นย่อมมุ่งสู่ความพินาศคือความตาย

Verse 6

अस्थिचर्मनखैः पूर्णमाश्रितं पापकिल्बिषैः । तां प्राप्य च स दुष्टात्मा मृत्युं याति सुनिश्चितम्

สถานะ/ที่นั้นเต็มไปด้วยกระดูก หนัง และเล็บ อันอาศัยมลทินแห่งบาป; ครั้นคนจิตชั่วไปถึงแล้ว ย่อมไปสู่ความตายอย่างแน่นอน

Verse 7

अन्यां पापसमाचारां प्राप्य मृत्युं स गच्छति । अथ चेष्टां प्रवक्ष्यामि दूतानां तु तमिच्छताम्

เมื่อรับเอาวิถีแห่งบาปอีกประการหนึ่ง เขาย่อมไปสู่ความตาย บัดนี้เราจักกล่าวถึงการกระทำของเหล่าทูตผู้มุ่งหมายจะนำเขาไป

Verse 8

भैरवान्दारुणान्घोरानतिकृष्णान्महोदरान् । पिंगाक्षान्पीतनीलांश्च अतिश्वेतान्महोदरान्

ท่านได้พรรณนาภัยรวะทั้งหลาย—ดุร้ายและน่าสะพรึง—บางตนดำสนิท ท้องใหญ่โต; บางตนตาเหลืองอมน้ำตาล กายสีเหลืองหรือสีน้ำเงิน; และบางตนขาวยิ่งนัก แต่ยังมีท้องมหึมา

Verse 9

अत्युच्चान्विकरालांश्च शुष्कमांसवसोपमान् । रौद्रदंष्ट्रान्करालांश्च सिंहास्यान्सर्पहस्तकान्

เขาเห็นเหล่าสัตว์อสูรสูงล้ำและพิกลพิการ ราวกับเนื้อและมันที่แห้งกรัง; มีเขี้ยวอันดุร้าย รูปกายสยดสยอง หน้าดุจสิงห์ และมือดุจงู

Verse 10

सतान्दृष्ट्वा प्रकंपेत खिद्यते च मुहुर्मुहुः । शिवासंनादवद्घोरान्महारावान्महामते

เมื่อเห็นเหล่านั้น ผู้ใดย่อมสั่นสะท้านและเศร้าหมองซ้ำแล้วซ้ำเล่า โอ้ท่านผู้มีปัญญายิ่ง; ด้วยเสียงคำรามอันน่าสะพรึงและกึกก้อง ดุจเสียงหอนของหมาไน

Verse 11

मुंचंति दूतकाः सर्वे कर्णमूले तु तस्य हि । गले पाशैः प्रबद्ध्वा ते कटिं बद्ध्वा तथोदरे

เหล่าทูตทั้งปวงตีเขาที่โคนหู; แล้วใช้บ่วงรัดคอ ผูกเอว และมัดท้องของเขาไว้ด้วย

Verse 12

समाधृष्य निपात्यंते हाहेति वदते मुहुः । म्रियमाणस्य या चेष्टा तामेवं प्रवदाम्यहम्

เมื่อถูกฉุดจับและเหวี่ยงให้ล้มลง เขาร้องซ้ำๆ ว่า “อนิจจา! อนิจจา!”—อาการดิ้นรนและความกระสับกระส่ายของผู้กำลังสิ้นชีพนั้น เราพรรณนาไว้ดังนี้

Verse 13

परद्रव्यापहरणं परभार्याविडंबनम् । ऋणं परस्य सर्वस्वं गृहीतं यत्तु पापिभिः

การลักทรัพย์ของผู้อื่น การล่วงละเมิดภรรยาของผู้อื่น และการยึดเอาทรัพย์สินทั้งหมดของผู้อื่นโดยอ้างหนี้—เหล่านี้เป็นกรรมของคนบาป

Verse 14

पुनर्नैव प्रदत्तं हि लोभास्वादविमोहतः । अन्यदेवं महापापं कुप्रतिग्रहमेव च

แท้จริงแล้ว ด้วยความหลงเพราะโลภและติดรสอยาก ไม่พึงให้ซ้ำสิ่งที่ได้ถวายไปแล้ว อีกมหาบาปหนึ่งคือ “กุประติครหะ” การรับทานที่ไม่ชอบธรรม

Verse 15

कंठमायांति ते सर्वे म्रियमाणस्य तस्य च । यानिकानि च पापानि पूर्वमेव कृतानि च

เมื่อผู้นั้นกำลังจะตาย กรรมทั้งปวงก็ผุดขึ้นมาถึงลำคอ—คือบาปทั้งหลายที่เขาได้ทำไว้ก่อนหน้านั้น

Verse 16

आयांति कंठमूलं ते महापापस्य नान्यथा । दुःखमुत्पादयंत्येते कफबंधेन दारुणम्

สิ่งเหล่านั้นไปถึงโคนลำคอ—ย่อมเป็นผลแห่งมหาบาปเท่านั้น มิใช่อื่นใด ด้วยการรัดรึงของเสมหะอันน่ากลัว จึงก่อทุกข์แสนสาหัส

Verse 17

पीडाभिर्दारुणाभिस्तु कंठो घुरघुरायते । रोदते कंपतेऽत्यर्थं मातरं पितरं पुनः

ถูกทรมานด้วยความเจ็บปวดอันร้ายแรง ลำคอของเขาส่งเสียงครืดคราดหยาบกร้าน; เขาร่ำไห้ สั่นสะท้านยิ่งนัก และร้องเรียกมารดาบิดาซ้ำแล้วซ้ำเล่า

Verse 18

स्मरते भ्रातरं तत्र भार्यां पुत्रान्पुनःपुनः । पुनर्विस्मरणं याति महापापेन मोहितः

ที่นั่นเขาระลึกถึงพี่น้อง ภรรยา และบุตรซ้ำแล้วซ้ำเล่า; แต่แล้วก็กลับตกสู่ความหลงลืมอีกครั้ง เพราะถูกมหาบาปครอบงำ

Verse 19

तस्य प्राणान गच्छंति बहुपीडासमाकुलाः । पतते कंपते चैव मूर्च्छते च पुनःपुनः

ลมหายใจชีวิตของเขาเริ่มร่วงโรย ถูกความทรมานนานาประการรุมเร้า; เขาล้มลง สั่นเทา และสลบซ้ำแล้วซ้ำเล่า

Verse 20

एवं पीडासमायुक्तो दुःखं भुंक्तेति मोहितः । तस्य प्राणाः सुदुःखेन महाकष्टैः प्रचालिताः

ดังนี้เมื่อถูกความทรมานครอบงำ เขาผู้หลงมัวเมาย่อมเสวยทุกข์; ลมหายใจชีวิตของเขาถูกความโศกอันรุนแรงและความลำบากใหญ่หลวงเขย่าให้หวั่นไหว

Verse 21

अपानमार्गमाश्रित्य शृणु कांत प्रयांति ते । एवं प्राणी महामुग्धो लोभमोहसमन्वितः

อาศัยทางลงแห่งอปานะ (apāna) —จงฟังเถิด โอ้ผู้เป็นที่รัก—เขาทั้งหลายย่อมไปทางนั้น; ดังนี้สัตว์ผู้มีร่างกาย ผู้หลงใหลยิ่งนัก ย่อมประกอบด้วยโลภะและโมหะ

Verse 22

नीयते यमदूतैस्तु तस्य दुःखं वदाम्यहम्

เขาถูกเหล่าทูตแห่งพระยม (ยมทูต) นำพาไป; เราจักพรรณนาความทุกข์ของเขา