Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

Brahmā’s Discourse to Mohinī

Harivāsara, Desire, and the Satya-Test of Rukmāṅgada

सा त्वं कथं न लोकानां चेतांस्यपहरिष्यसि । सत्यमेतद्विशालाक्षि तव रूपं विमोहनम् ॥ ४४ ॥

sā tvaṃ kathaṃ na lokānāṃ cetāṃsyapahariṣyasi | satyametadviśālākṣi tava rūpaṃ vimohanam || 44 ||

โอ้ผู้มีดวงตากว้าง เจ้าจะไม่ชิงเอาดวงใจของผู้คนได้อย่างไร? เป็นความจริง รูปโฉมของเจ้านั้นชวนหลงใหลและทำให้หลงมัวเมา

साshe/that (you)
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: how)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
लोकानाम्of people/worlds
लोकानाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
चेतांसिminds
चेतांसि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
अपहरिष्यसिyou will carry away/steal
अपहरिष्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअप-हृ (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/future), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
सत्यम्truly
सत्यम्:
Karma (कर्म/वाक्यवस्तु)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता/वाक्यवस्तु)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विशाल-अक्षिO large-eyed one
विशाल-अक्षि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविशाल (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (विशाले अक्षिणी यस्याः)
तवyour
तव:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
रूपम्form
रूपम्:
Karta (कर्ता/वाक्यवस्तु)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विमोहनम्bewildering
विमोहनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-मोहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (रूपस्य)

Unspecified male speaker (dialogue context within Narada Purana; likely a male addressing a woman described as viśālākṣi)

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"shringara","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_journey":"The speaker concedes the irresistible charm of the large-eyed woman, moving from rhetorical question to emphatic affirmation of her enchanting, deluding beauty."}

FAQs

It highlights how external beauty can seize the mind (cetas), becoming a source of मोह (delusion), implying the need for inner discipline and God-centered awareness to remain steady.

By pointing to the mind’s tendency to be carried away by आकर्षण (attraction), it indirectly supports Bhakti as a stabilizing focus—turning attention from transient मोह to devotion toward the Divine, especially Vishnu in Narada Purana’s broader teaching.

No specific Vedanga (like Vyakarana, Jyotisha, or Kalpa) is taught directly; the practical takeaway is psychological and dharmic—guarding the mind and senses (indriya-nigraha) against distraction.